Op 13 juni 1306 werd Amsterdam een stad
dankzij bisschop Guy van Avesnes

In Dom van Utrecht bevind zich de bisschoppelijke graftombe van de man die Amsterdam in 1306 haar stadsrechten gaf. Op de dag dag van het 7de eeuwfeest bracht Michael Veling (CDA deelraadslid Amsterdam Binnenstad) daar namens de Mokumse bevolking een bloemstuk ('nee, geen krans, wel een lint') plaatsen.

MokumTV zou oorspronkelijk op deze historische dag een speciale uitzending vertonen via het Salto A1 kanaal. Aangezien deze zeer goed bekeken lokale omroep onafhankelijk van subsidiënten en overheidsbemoeienissen werkt, en geheel afhankelijk is van vrijwillige bijdrages van kijkers, heeft deze omroep noodgedwongen een extra lange zomerstop, maar zal volgens medewerker Murat Kirbaçoglu, in haar speciale zomerprogrammering uitgebreid aandacht aan dit historisch schandaal besteden.

Elk historisch besef werd onderuit gehaald toen de door de PvdA gedomineerde Amsterdamse gemeenteraad besloot in 1975 op grootse wijze het zogenaamde 700 jarig bestaan van de stad te vieren. Wetenschappers die voorzichtig opperden dat het tot dan toe gebruikelijk was de uitgifte van stadsrechten als uitgangsdatum voor het bestaan van een stad te hanteren werden als zuurpruimen die roet in de feestdis wilden gooien weggehoond.

De geschiedenis werd pootje gelicht door de commercie. In 1275 was er van een stad Amsterdam in het geheel geen sprake. Wel werd er dat jaar, zover tot op heden bekend, voor het eerst melding gemaakt dat er zich een paar mensen bij de dam in de Amstel woonde.

Dat langs deze Amsteldam zich in de komende jaren nog meer mensen zouden vestigen en de dam later haar naam zou verlenen aan een stad die nog moest ontstaan, daarvan was nog geen sprake. Amsterdam kreeg pas veel later stadsrechten dan het nabijgelegen Haarlem. De Spaarnestad kon al in 1245 aanspraak maken op de felbegeerde stedelijke status met bijbehorende van een zegel voorziene stadsrechten. Haarlem kreeg ze van graaf Willem II, die later nog tot Heilig Rooms Koning werd gekozen. Maar eerst de Amsterdammer zelf aan het woord over de door de gemeente genakte viering van ons 700-jarig bestaan.

BEKIJK Historische schaamte op 13 juni 2006
- Amsterdam 700-1
- Amsterdam 700-2
- Amsterdam 700-3
- Amsterdam 700-4

Mokummers over de MokumDag
Een bloemlezing uit de vele berichten over de oorspronkelijke MokumDag (13 juni 1306-13 juni 2006) op o.a. het AT5 forum, Rorate, RK NIeuwsNet etc..

Hoorde vanavond op Salto radio dat de gemeenteraad een kwart miljoen euro had uitgetrokken om de 13de juni 2006, dus de dag waarop de stad 700 jaar wordt, te vieren met een Mokumdag.

Het voorstel van ROSA VAN DER WIEKEN van de VVD is door de gemeenteraad gehonoreerd met 2 ton euri voor de viering 700 jaar Amsterdam. Het moet een jaarlijkse traditie worden!

In Haarlem hadden ze bij hun 750-jarig bestaan een riddertoernooi op de Grote Markt. Ook veel toeschouwers hadden zich in passende kledij gestoken!

Ze moeten iemand kiezen die bv bij het historisch museum werkt, een of andere geschiedenisgek die alles weet.

Prachtig! Mits goed gedaan is zooiets een grandioos spektakel en naast een festijn kan hij bij de jongere ook de broodnodige interesse voor geschiedenis en cultuur bijbrengen.

Overigens is een riddertoernooi een geniaal idee, spreekt kinderen lekker aan en altijd interessant om mensen te confronteren met wat hier eeuwen geleden gebeurde, dat die geschiedenis overal om ons heen is, dat wat onze voorouders meemaakten ons gemaakt heeft tot wat we zijn.

leuk idee, hoewel we Amsterdam 700 al gevierd hebben en daar in algemeen al een discussie over is.

Dacht je dat de gemeente zulke historische gelegenheden aangreep?

Het moet natuurlijk wel een goed authentiek riddertoernooi worden, niet van het 'zwarte ridder', prinsesssen in nylon jurkjes en dienstbodes met gympen niveau.

Laat het dit keer toch vooral een viering met veel ceremonieel worden. Liefhebbers daarvan komen al zo vaak in gedrang omdat slabakken altijd iedere gelegenheid aangrijpen er effe un fessie rondom te bouwen. Het echte 7de eeuwfeest hoeft niet gelijk een kermis te worden, zoals bij die nepviering Amsterdam 700 in 1975 het geval was. Lijkt me meer een viering met een bij zulk een gelegenheid passender karakter, inplaats van zo'n Sail waarbij toch niemand weet waarvoor ze gehouden wordt. Zaken als een Plechtige Dankdienst, met een mooie speech van burgervader J. Cohen of een fraaie kranslegging door De Majesteit. Het kan namelijk ook netjes gevierd worden.

Nou van mij mag het wel een knal feest worden hoor.
Heb het in '75 niet meegemaakt, niet omdat ik nog niet geboren was trouwens, weet niet waarom eigenlijk, was toch pas 6 dus zal niet veel gemist hebben. Dus daarom geen koor maar lekker swingend feest, alla koninginnedag, jordaanfestival, hahaha mij moet je dus geen feest laten organiseren ik kom met iets wat er elk jaar al is.
Oke ik ben niet hebberig, een knalvuurwerk boven het ij mag ook, lasershow is ook wel mooi. En als er verspreid over de stad verschillende podia komen mag dat koor er van mij ook wel bij, ik ben gul vandaag.

Laten we weer eens een feest vieren met een beetje klasse, niet altijd dat vulgaire gehups op veel te harde muziek waar een klein deel jong grut fijn op kan hossen en drinken terwijl het grootste deel van de stad zich ergert en de ramen maar weer dicht doet.
Zoals Koninginnedag geworden is...
Dus leuke dingen voor kinderen, mooie historische optocht met kostuums en historische muziek, ambachten ed op historische locaties, etc.

Zullen de ambtenaren een of ander lullige manifestatie in elkaar gaan draaien?

Mokummers over foute viering in 1975
Amsterdam pas 700 jaar een stad in 2006
Berichten over de foute viering van 1975 van de diverse fori over dit onderwerp:

Overigens vierde Amsterdam in 1925 ook al het 650 jarig bestaan, toen dus ook al op een foute datum dus!

Hahaha, in 1975 hadden ze ook het 700 jaar-toernooi geintroduceerd en hadden om de term "Amsterdam die Reuzenstad" kracht bij te zetten een afschuwlijk lelijke reuzenpop van 15m hoogte op de Dam gepoot, die na korte tijd in de hens werd gezet.

In 1975 werd door de voormalige Gemeentegiro een boek uitgegeven voor fl. 7,00 (zeven gulden) uitgegeven vanwege het 700 jarig bestaan van Amsterdam. De gemeentegiro was een instantie die zich met het betalingsverkeer bezig hield.

Ik kan mij nog herinneren dat wij toen op de lagere school een projekt hadden i.v.m het 700 jarig bestaan van Amsterdam.Op de gangen van de school werden de grachten met grachtenpanden en lantaarnpalen door klas 5 en 6 nagebouwd.Er liep ook water in de grachten.Ik weet alleen niet meer of dat nou echt de bedoeling was.Het is ook zo,n lange tijd geleden.Ik was me eigenlijk aan het voorbereiden op het 750 jarig bestaan,maar of ik dat nog ga halen is nog de vraag.

Tjee - dat is way back !! Ik ben nog ballenjongen geweest bij het 702 toernooi in het Olympisch stadion hahaha - Ik speelde toen bij Arsenal in Buitenveldert, en het 'echte' Arsenal deed toen mee....Sweet memories.

Dat de PvdA in 1975 goed vond dat er met de datum werd geknoeid, geeft ze in 2006 nog niet het recht de Amsterdammers op de correcte historische datum een waardige herdenking door de neus te boren. Zoals die Olij nog niet zolang geleden heeft geprobeerd met zijn verwarring veroorzakende verzinsels.

Waarom zou een stad pas bestaan als de een of andere baas de rechten van die plaats op papier zet?

Omdat je volgens die oude rechten dan een STAD werd. En dat vieren ze over het algemeen. Zo viert Enkhuizen dit jaar dat het 650 jaar geleden is dat ze STADSrecht kreeg, en een paar jaar geleden vierden ze in Haarlem met een groots riddertoernooi dat het 750 jaar geleden was dat ze STADSrecht kreeg. Maar de hoofdstad van Nederland? Die vierden in 1975 dat de naam van een dijk in de Amstel voor het eerst werd vermeld.

Is het omdat Amsterdam hun stadsrechten van een bisschop kreeg en valt dat niet zo goed bij de protestanten en onze joodse burgemeester? Die vertrok een paar dagen voor de 13de juni halsoverkop naar Surinama voor een staatsbezoekje.

We vieren niet hoe oud Amsterdam is, we vieren dat het zich een stad mocht noemen!
Geloof me, in Den Haag zijn stadsrechten nog een hekel onderwerp Wat mij betreft vieren we ook de echte verjaardag van Amsterdam.

Stadsrechten zijn in de franse tijd afgeschaft en kunnen dus niet meer dienen als onderscheidende lijn tussen stad en niet-stad. Den Haag heeft ze, naar ik heb begrepen, nooit ontvangen terwijl volgens de gangbare interpretaties dit toch een aardig tijdje een stad is.

In 1840 werd stamland Holland opgedeeld in een Noord- en Zuid-provincie. Waardoor de Regering in Den Haag kakt, terwijl Amsterdam de Hoofdstad is. Amsterdam ligt in Noord-Holland, waarvan Haarlem de provinciehoofdstad is. Haarlem kreeg in 1245 stadsrechten. Dat zelfde jaar werd Amsterdam voor het eerst genoemd. Mokum moest nog 61 jaar wachten voor ze haar stadsdiploma op 13 juni 1306 verwierf. Die Gouden Dag in de geschiedenis van het bestaan verleende de bisschop van Utrecht, Guy (Gwijde) van Avesnes Amsterdam haar stadsrechten.

Er valt voor de stad amsterdam op dit moment niets, maar dan ook helemaal niets te vieren!
Een stad die sociaal gezien failliet is, een stad waarvan de burgemeester door een stelletje amerikaanse zultkoppen wordt uitgeroepen tot held omdat hij met zijn handen in z'n zakken staat toe te kijken hoe 'zijn' stad naar de klote gaat, wat valt er in zo'n stad in godsnaam te vieren???

Lekker potje doemdenken, dat helpt! JUIST als je denkt dat de stad naar de verdommenis gaat, is een feestje op zijn plaats. Of kom tenminste met positieve alternatieven!!!

Waar iedere stad zo'n eeuwfeest groots viert, gaat deze mijlpaal waarschijnlijk ongemerkt aan de Amsterdammers voorbij. Dat krijg je als het bestuur van de stad grotendeels uit importjuppen bestaat!
Schandalig!

In de niet onomstreden "Geschiedenis van Amsterdam" deel 1 blz 64-65 staat dat de oudst bewaarde optekening van een stadskeur voor Amsterdam (van Gwijde van Henegouwen) slechts in afschriften is bewaard. Hierin wordt inderdaad de datum 13 juni 1306 genoemd. Maar er zijn ook "deskundigen" die menen dat dit stadskeur eerder zou zijn uitgevaardigd, waarschijnlijk tussen 21 mei 1300 en 5 augustus 1301. Ik geef toe, het zijn niet van zulke hele sterke argumenten, maar als het klopt zijn we een paar jaar te laat voor een feestje.

Voor deze argumenten bestaat echter geen enkel bewijs. Dus is en blijft 13 juni 1306 de datum waarom de dam in de Amstel een stad werd. Hetgeen gevierd dient te worden, al dan niet met die schamoenen wier elk historisch besef ontbeert.

Volgens mij viert iedere stad hun bestaan aan de hand van de stadsrechten. Vanaf dat moment is een stad namelijk een stad. Wat ze in de zeventiger jaren vierde, was dat er voor het eerst melding werd gemaakt dat er een paar mensen aan de dam in de Amstel woonden. Eigenlijk vierden ze dus dat er iets was gevonden waarop je de latere naam Amsterdam zou kunnen herkennen. Wat mij betreft maakt Amsterdam zich tot in eeuwege dagen belachelijk als ze hun 700 jarig bestaan als stad NIET vieren omdat ze een kwart eeuw geleden iets heel anders al gevierd hadden.
Wie waren de initiatiefnemers destijds? Ben daar wel benieuwd naar.

Mokummers over ambtelijk wegpoetsen van de correctie viering van onze 7 eeuwen oude stad
Berichten over de dag die de oorspronkelijke MokumDag (13 juni 1306) op instignatie van burgemeester Job Cohen en PvdA'er Bouke Olij gaat vervangen op o.a. het AT5 forum, Rorate, RK NIeuwsNet etc.:

• Het schandaal zal morgen komen! Dan bestaat de stad op de kop af 700 jaar, maar Cohen is snel naar Suriname vertrokken. Doe maar net alsof er helemaal niets aan de hand is, ook al bestaat onze mooie stad precies 7 eeuwen. Cohen past er blijkbaar voor om dit schandaal niet voor zijn kop te krijgen!
• Ze hebben het naar een andere datum verplaatst!
• Voor enig historisch besef moet je niet bij de bestuurders van Amsterdam zijn.
• Wat viering van historie betreft kan Amsterdam dit jaar heel wat van Enkhuizen leren. Die kregen de stadsrechten in 1356 van hertog Willem van Beieren. Dit jaar viert Enkhuizen uitbundig haar 650 jarig bestaan als stad. Amsterdam mag zich op 13 juni 2006 historisch schamen.
• het geld schijnt op te zijn gegaan aan vergaderende ambtenaren en zo. Weet iemand hier soms meer over, of hebben we morgen de non-viering van 700 jaar oplichting door de regenten aan de Amstel?
• de oorspronkelijk als Mokumdag vernoemde viering van het 7de eeuwfeest van onze stadsrechten is omgebouwd tot een project in het kader van "aktieplan Wij Amsterdammers II".
• op een datum die als een tang op een varken slaat. En de rest van de gemeenteraad slaapt gewoon lekker verder. Het programma van deze werkgroep wordt vandaag bekend gemaakt. Ben heel benieuwd wat voor een multikul ze dit keer uit hun amtelijke hoge hoed toveren.
• wat ook vaak gebeurt is dat ze vinden dat het niet multikul genoeg is en ipv een historische optocht krijgen we dan weer van die vreselijke lawaai trommel clubs od een hip hop festival en dergelijke onzin.
• de Amsterdammeddag is op 2 juli en het motto wat ze voor deze deze dag verzonnen hebben is: “Amsterdam is een stad om verliefd op te zijn”
• Met riddertoernooi en zo?
• Nee, wel een een leuke multicul-modeshow van kinderen, een uitvoering van een werk van componist Merlijn Twaalfhoven en multiculhapjes van de leerlingen van het ROC.
• En dat kost twee ton aan euri?
• Dit actieplan was oorspronkelijk bedoeld om initiatieven van bewoners in de stad te ontplooien en ondersteunen. Het is dus niet, zoals oorspronkelijk de bedoeling was, een feest wat door de bevolking zelf (van onderop) zou worden georganiseerd.
• We kunnen toch ook als inwoners van Amsterdam een groot feest maken, doen we het zonder de gemeente.......
• Misschien kunnen we het vieren door een leuke Middeleeuwsche optocht naar het stadhuis, je weet wel met rieken, fakkels en woedende meute?
• De datum is losgekoppeld van de historische 13de juni en geplaatst op 2 juli.
• Een datum die verder geen enkele historische betekenis heeft.
• Vanavond zag ik bij TV Noord Holland de heer André Hirs van het Gemeentearchief. Hij beweerde dat Amsterdam in 1342 haar stadsrechten kreeg. Het moet niet gekker worden, eerst 1275, toen 1306, maar 1342, deze datum had ik noog nooit gehoord. Weet iemand waarop dit gebaseert zou zijn?
• Typisch... krijg Amsterdam stadsrechten zit er weer een doorsnee ambtenaar achter het loket die de verkeerde stempel gebruikt of de bisschop van het kastje naar de muur stuurt... nu weet niemand het meer zeker!
• Ja, dat heb je met die ambtenaren.
  Het waren toch ook ambtenaren van de burgerlijke stand die een J stempelden in de persoonsbewijzen van joodse burgers tijdens de Tweede Wereldoorlog?
• Klopt en het waren ook ambtenaren die kaarten kwijt maakte op het bevolkingsregister en zo levens redde.
• Die goedwillende ambtenaren waren kennelijk toch iets minder talrijk.
• Ach daar zijn totaal geen cijfers over bekend, er waren talloze gevallen van goede daden door ambtenaren waar we nooit iets over zullen horen, de gevallen waar ze collaboreerde (en meestal weinig keuze hadden) zijn daarintegen makkelijk te vinden. Net als bij de politie, ook hier denkt iedereen maar van dat ze massaal fout waren en collaboreerde terwijl men niet begrijpt hoe moeilijk de situatie was.
• Hoe dan ook, sinds gisteravond zitten we dus met drie data opgescheept. Dat 1275 geen stadsrechtstuk was is duidelijk, het betreft hier namelijk een tolprivilege voor de bewoners op de dam aan de Amstel. Dus de eerste naamsvermelding van iets dat later Amstelredamme zou worden. Dan is er de stadsbrief van de Utrechtse bisschop uit 1306. Waardoor het gisteren dus op de kop af 700 jaar zou zijn geweest dat de stad als stad bestond. En dan de voor mij totaal nieuwe data, welke André Hirs van het stadsarchief gisteren in de uitzending van RTVNH onthulde: 1342. Zijn er geen echte deskundigen die hier wat zinnigs over kunnen vertellen? Krijg nu een beetje het idee dat men er alles aan wil doen om die datum van 1306 onderuit te halen om zo de bobo's (waaronder Ed van Thijn) die in 1975 hun historisch onbenul demonstreerde bij Amsterdam 700 een beetje in bescherming te nemen. Ook in die ronduit rommelig geschreven Geschiedenis van Amsterdam krijg ik geen uitsluitsel.
  
• Nou ze hebben wel een historisch element hoor. Ik citeer: "Als sturend element voor het inhoudelijke programma zijn de drie Andrieskruisen van het stadswapen van Amsterdam gebruikt."
• Ik zie het al helemaal voor me, maar niet heus
• Onder leiding van Jörgen Raymann lopen vier spelers net als bij 'mens erger je niet' met pionnen/fiches door de stad.
• Noemen ze het Amsterdams Cultispel, speciaal voor deze dag ontwikkelt.
• Ze hebben zich dus voor de zoveelste keer een Ganzebord laten verkopen?
• We krijgen ook optredens van Willeke Alberti en Dries Roelvink
• Leuk voor het historisch besef van de jeugd, twee monumenten op één podium.
• Ook Johannes van Dam en Joost Zwagerman zullen optreden!
• Als wat?
• Vanaf 18.00 draait o.a. DJ Saif in aanwezigheid van burgemeester Cohen.
• Als 't hem niks kost ziet ie op de eerste rij.
• Met oordopjes?
• Komt Ali B ook? Die is vet de bom, man!
• Mag niet,die woont in Almere!
• Yes-R komt ook
• Helemaal niet mijn kopje thee, vooral die Raayman... daar heb ik zoo'n gruwelijke hekel aan.
• Raayman woont volgens mij ook in Almere. Ik zou eerder een echte Amsterdammer dit laten doen.
• of iemand die in ieder geval wel grappig is of iets goeds kan...
• Wie moet het dan gaan doen? Dries Roelvink?
• Die doet het al!
• Ik zal er met een boog omheen fietsen, thx voor de tip.

88% van alle Mokummers voor correcte herviering Amsterdam 700

Hoewel een enquête op de website van AT5 aantoonde dat 88% vond dat het werkelijke zevenhonderdjarig bestaan van de stad Amsterdam wel degelijk gevierd dient te worden, lijkt het werkelijke eeuwfeest van onze stad overschaduwd te worden door het foute feest van 1975.

Veling: "Nu blijkt dat 'onze jongens' met echte kogels onderweg zijn in Afghanistan, en
anders dan 11 jaar geleden, ze ook nog gebruiken, is de uitkomst van onze voetbal op Duitse bodem voor mij opeens van geringere betekenis. Mijn conclusie: voetbal is geen oorlog maar de mensen ontbeert elk historisch besef. Ongemerkt gaat het zevende eeuwfeest van de stichting van onze stad aan ze voorbij. Maar ja, elke tijd kent zo haar eigen prioriteiten."

Check for yourself:
Archief van Burgemeesters; Charters afkomstig uit de IJzeren Kapel van de Oude Sint Nicolaaskerk Amsterdam:
http://gemeentearchief.amsterdam.nl/archieven/oi/inventaris/5054.nl.html

Mokummers over het andere vergeten jubileum

• Na de ronduit schamele vertoning op de dag dat Amsterdam precies 700 jaar een STAD was (13 juni j.l.) is het op 25 juni opnieuw raak. Dan is het op de kop af 200 jaar geleden dat Amsterdam de Hoofdstad van ons land werd. Het kan niet op deze maand: twee "vergeten" jubilea in een maand.
• Ik vind dat we er juist een extra vrolijk feest van zouden moeten maken omdat de mensen vroeger heel veel lol hebben gehad met de konijn van 'olland.
• Jottum! Was overigens best een toffe koning, aan wie we veel te danken hebben als land.
  Hij was zo voor Holland, dat zijn broer Napoleon hem afzette als Konijn van Olland
• Ik dacht dat het te maken had met zijn gebrekkige Nederlands. Hij zou dan gezegd hebben, 'ick ben konijn van olland' als hij bedoelde 'ik ben koning van Holland'. Hij heeft ten minste de moeite genomen om de taal van het volk te leren, en dat maakt van hem een toffe peer.
• Alleen Ons Amsterdam besteed uitgebreid aandacht aan, zoals ze het zelf noemen, "Het vergeten jubileum".
• Nee, hoor, ook bij MokumTV doen ze dat!
• Op 23 juni 2006 bestaat ook de Bataafse republiek 200 jaar.
• t is natuurlijk ook best wel veel, eerst het 700 jarig bestaan van Amsterdam op 13 juni, en dan op de 23ste juni het 200 jarig jubileum van Amsterdam als Hoofdstad van 't land.

Discussie over Mokum 700 o.a. bij

• Rorate, het RK NieuwsNet
• AT5 forum: Vergeten Tweede Eeuwfeest Amsterdam als Hoofdstad van Nederland (nog zo'n historische blunder!)
• AT5 forum: Amsterdam bestaat 700 jaar, maar viert dit niet
• AT5 forum: Forum over de Mokumdag.
• Zie ook Amsterdam 700
• de Mokumdag
• AT5 forum: AmsterdamDag (AmsterdamnedDag) op 2 juli in plaats van MokumDag op 13 juni
• Dis Amsterdam en
• de stedelijke politiek
• Site Bouwe Olij over zijn idee inzake de stadsrechten
• AT5 forum: Amsterdam moet zich schamen

GUY VAN AVESNES
Guy van Avesnes was de broer van Jan II, hertog van Henegouwen, graaf van Holland en Utrecht. Hun vader was Jan I van Avesnes, graaf van Henegouwen, hun moeder was Aleida van Holland, dochter van Floris IV en Machteld van Brabant.
De man die Amsterdam een stad maakte behoorde dus tot de regerende families van de Lage Landen.

Rond 1290 verwekt Guy een door hem erkend bastaardkind Maria van Avesnes (Ca 1290-Sept. 1344, begraven te IJsselstein in de Nicolaaskerk). Wie de moeder van deze dochter was blijft ombekend. Dochter Maria is 11 jaar als vader Guy in 1301 bisschop van Utrecht wordt, als opvolger van de dat jaar overleden Willem II van Mechelen.

Drie jaar later, in 1304, werd bisschop Guy gevangen genomen in Zeeland, maar na een mislukte poging om Guy van Vlaanderen op de Utrechtse bisschopsstoel te krijgen, werd hij weer vrijgelaten. Kort daarop doet Guy van Avesnes dat waarmee hij zich een plaatste in de wereldgeschiedenis zou verwerven: op 13 juni 1306 verleent hij stadsrechten aan Amsterdam. Daaraan herinnerde ook zijn afbeelding op het eerste zegel van de stad Amsterdam. Dit zegel is echter verloren gegaan. Op het oudste bewaarde zegel van Amsterdam, uit de eerste helft van de 14e eeuw, is de bisschop vernagen door een zeilend koggeschip en een banier met een leeuw, het wapen van de graven van Holland.

Pas in 1309 ontving Guy van Avesnes de vorstelijke voorrechten van de koning van het Heilige Roomse Rijk en werd hij ook door het wereldlijk gezag volledig als bisschop erkend.

Guy van Avesnes werd geprezen als wereldlijk vorst, maar hem werd verweten dat hij te weinig tijd nam voor het geestelijke bestuur van zijn bisdom. De pastorale zorg en het bestuur delegeerde hij naar zijn wijbisschoppen en de kapittels. De besturen de kerk tijdens de vele buitenlandse reizen van Guy van Avesnes. Zo trad hij in 1311 op tijdens het eerste Avignonse Concillie te Vienne. Om het bisdom van zijn schulden te ontlasten, brak de bisschop zijn kostbare hofhouding op en begaf zich als particulier persoon in 1313 naar Frankrijk, waar in Avignon de Paus zetelde.

Pas in 1317 keerde Guy van Avesnes terug naar Utrecht, om een Friese opstand in Overijssel te keren. Korte tijd later stierf hij, op 29 mei 1317. Het gerucht ging dat hij vergiftigd was.

Hij zou zijn bijgezet in de kapel naast zijn voorganger, Willem II van Mechelen. Diens tombe werd door de protestanten in 1580 in stukken geslagen. De tombe van Guy, gehouwen uit Doornikse steen (zwart kalksteen) werd weliswaar beschadigd, maar bleef behouden en is een van de zeer weinige bisschoppelijke grafbeelden in Nederland. Op de dekplaat ligt de bisschop in vol ornaat, onder een baldakijn in biddende houding en met de voeten op een leeuw. Goedbeschouwd is de bisschop staand afgebeeld en als het ware neergelegd. Door de door de protestanten in 1580 aangebrachten beschadigingen kunnen we niet eens meer zien of de ogen geopend waren of gesloten. Ook de hoofden van de pleuranten in de nisjes op de zijkanten van de tombe zijn door de protestantse barbaren vernield. De uithollingen in de mijter, de handschoenen en de randen rond het beeld waren vroeger gevuld met gekleurde halfedelstenen. Ook de bisschopsstaf werd geroofd, maar twee holten wijzen nog de plaats aan waar deze zich bevond. De graftombe in de naar Guy van Avesnes vernoemde kapel in de zuidelijke koorzijbeuk komt uit Henegouwen en heeft grote stilististische overeenkomsten met andere Doornikse grafbeelden.

Tijdens de restauratie van de grafkelder in 1921 werden verschillende voorwerpen in de grafkelder van Huy van Avesnes gevonden, die zich nu in het Centraal Museum van Utrecht bevinden. In 1960 is de tombe geconserveerd, waarbij de missende delen niet werden aangevuld.

In de kapel naast die van Guy van Avesnes heeft een vergelijkbare schitterende graftombe van Jan van Arkel gestaan. Deze, eveneens uit Doornikse steen gehouwen, werd echter al in 1661 gesloopt. Enkele stukken werden in de vloer gemetseld, terwijl delen van de zijwanden werden verwerkt in het nu nog aanwezige hek.Hoewel een enquete op de website van AT5 aantoonde dat 80% vond dat het werkelijke zevenhonderdjarig bestaan van de stad Amsterdam wel degelijk gevierd dient te worden (pijldatum 25 november 2005) lijkt het werkelijke eeuwfeest van onze stad overschaduwd te worden door het foute feest van 1975.

Literatuur

• G.C. van Nieuwenhuizen: Gwijde van Avesnes, Bisschop van Utrecht 1301-1317; scriptie RUU (1976)
• P. Borst, A. de Groot, J.G. Jonker-Klijn, R. Roks: Graven en begraven in de Dom van Utrecht; Bunnik (1997)
• Pieter van Heere, Hollandiae comitatus nova et ex acta delineatio, Amsterdam, 1622
• Mirjam Beerman, Frans van Burkom, Frans Grijzenhout (red.): Beeldengids Nederland; Rotterdam (1994)
• G. van der Zee: Vaderlandsche Kerkgeschiedenis; Kampen (1936)

HISTORISCH GESJOEMEL

Het moet niet nog gekker worden. Amsterdam bestond op 13 juni 2006 precies 700 jaar als stad. De gemeente had ingestemd in een motie van Rosa van der Wieken (VVD). Voortaan zou er jaarlijks een feestelijke 'Amsterdamdag' komen op 13 juni. De eerste in 2006. Want op 13 juni 1303 kreeg Amsterdam zijn stadsrechten.

Van de elfde tot de negentiende eeuw is het zijn van stad van bijzondere betekenis. Als een plaats stadsrecht kreeg van de landsheer zoals graaf of bisschop werd het bestuur en rechtspraak uitgeoefend door de stedelingen zelf. In essentie ging het om persoonlijke vrijheid, gezien de regel 'Stadslucht maakt vrij'. Als inwoner van een stad met stadsrechten was men geen horige meer van de landheer, maar vrij om te gaan en staan waar men wilde.
Iedere stad is trots op haar geschiedenis: vrijwel ieder jaar is er wel een plaats die haar zoveeljarige stadsrechten viert. Overal elders zou zo'n zevende eeuwfeest aanleiding geven tot grote activiteiten. Maar niet in Amsterdam. Daar hadden vroegere bestuurders de geschiedenis naar hun hand gezet. In 1975 hadden in al hun historisch onbenul al eens het 700-jarig bestaan gevierd.

Toch nam de gemeenteraad de VVD-motie voor de Amsterdamdag op 13 juni aan, met instemming van de PvdA. Die moeten behoorlijk zijn geschrokken van de consequenties.
Paul Arnoldussen schrijft in Het Parool op de dag dat Mokum haar werkelijke jubileum als stad vierde, dat "Het Historisch brein" in de PvdA-fractie Bouke Oly vond dat "die datum onzin was."
Toen de motie werd aangenomen, noemde hij het nog "twijfels" over de juistheid van de datum. Oly in Het Parool op de dag dat Amsterdam 7 eeuwen bestond: "…we zaten samen in een coalitie en aan die datum tilde ik niet zo zwaar."

Heel fijn, want met die datum was toen nog helemaal niets aan de hand.
Het Parool: "Maar ja, door te kiezen voor 13 juni zou de stad met terugwerkende kracht het feestje uit 1975 - zevenhonderd jaar Amsterdam - annuleren."
Nogal pijnlijk voor al die PvdA-bobo's die in 1975 vooraan hadden gestaan bij de grootscheepse vieringen van Amsterdam "700".

Bobo's die misschien allerlei leuke bestuurspostjes in het jaarlijkse Ajax-Amsterdamtoernooi of het 5-jaarlijkse SAIL hadden overgehouden.

Oly dacht deze bobo's te ontlasten met zijn verwijzingen naar o.a. op de 'Geschiedenis van Amsterdam' van prof. H. Brugmans. Die twijfelt of de stadbrief uit 1306 wel voldoet aan de voorwaarden om als verlening van stadsrechten in aanmerking te komen.
Gelukkig twijfelt Brugmans niet aan de datum van dit document dat vanaf het allereerste begin door de Amsterdammers zelf als stadsrecht werd beschouwd.

Na de moord op Floris V in 1296 viel het Amstelland weer onder het Sticht. Op 21 mei 1300 beleende Jan II, graaf van Holland en Zeeland van 1299 tot 1304, zijn broer Guy met de bezittingen van de heren Van Amstel (Amstelland) en Van Woerden (de stad Woerden). Deze waren hen, als medeplichtige aan de moord op Floris V ontnomen.

Ook Eef Dijkhof uit het eerste deel van de rommelige serie 'Geschiedenis van Amsterdam' wordt er door Oly bijgehaald, omdat het volgens Dijkhof voor de hand zou liggen dat Guy zich kort na 21 mei 1300 in Amsterdam zou hebben laten inhuldigen.
Dat zal niemand bestrijden, hoewel hiervoor, net als het argument als zou het stadsrecht eerder mondeling door zijn verleend, elk bewijs ontbreekt.

Evenals de veronderstelling dat een uitvaardiging kort na 21 mei 1300 het meest voor de hand zou liggen, omdat Guy van Avesnes op 5 augustus 1301 bisschop van Utrecht werd.
Dat Guy zich in het document van 1306 niet als bisschop wordt vermeld, is voor Dijkhof reden te veronderstellen dat Guy ze voor die datum zou hebben gegeven.
Om meerdere redenen nogal onwaarschijnlijk.
In 1304 bezetten Vlaamse troepen Holland en het Sticht en werd Guy gevangengenomen. Pas op 14 september 1305 wordt hij vrijgelaten. Het zou echter tot 1309 duren voordat Guy's bisdommelijke jurisdictie ook door de koning werd erkend. Daarom werd hij in 1306 nog Guy van Avesnes genoemd, als persoonlijk beheerder van de bezittingen van de heren Van Amstel en Van Woerden, en verleende als zodanig in 1306 stadsrechten aan Amsterdam.
Na zijn dood op 28 mei 1317 vervielen deze lenen definitief aan de graaf van Holland.

Op de dag van het werkelijke 7de eeuwfeest van de stad liet ook André Hirs, voorlichter van het stadsarchief van zich horen. Hij toonde Privilege uit 1275 van Floris V, waarin voor het eerst de naam Amstelredam wordt genoemd. Floris V, graaf van Holland, verleent aan 'de mensen die bij de dam in de Amstel wonen', tolvrijheid binnen zijn landsheerlijkheid, ter compensatie voor de schade die zij van hem en zijn onderdanen geleden hebben.
Een belangrijk stuk in de geschiedenis van Amsterdam, omdat in 1275 het Amstelland bestuurlijk onder het Sticht van de bisschop van Utrecht viel.
Dit was een politieke stap tegen heren van Amstel, die namens de bisschop van Utrecht dit gebied bestuurde, maar zich steeds onafhankelijker van Holland en Utrecht opstelden.
Zo'n tolprivelege was echter geen stadsbrief, zoals die in 1306 werd uitgegeven door de bisschop en broer van de Graaf van Holland en Henegouwen. Deze was zo belangrijk dat men er afschriften van liet maken.
De archiefstukken van 13 juni 1306 liggen niet in Amsterdam, maar in Utrecht, want destijds behoorde Amsterdam tot de jurisdictie van de bisschop van Utrecht.
Dit stadskeur werd herbevestigd als een nieuwe heer zich meester maakte van Amsterdam. Successievelijk aangevuld met nieuw verworven rechten.

Zich baserend op zijn eigen collectie kreeg Amsterdam volgens Hirs haar stadsrecht pas op 9 december 1342. Hij toonde het "Groot Privilege" van Willem IV, bevelschrift van de graaf van Holland en Henegouwen om al zijn rentmeesters om de poorters van Amsterdam tolvrijheid te verlenen. Ongetwijfeld een brief die de positie van de stad zeer versterkte, maar gezien het noemen van de "poorters" betekend dit niet meer of minder dan dat Amsterdam al een stad was.
Als Willem IV wordt genoemd, dan is dat omdat hij op 7 juni 1340 stadsrechten aan Rotterdam verleende. Of sneuvelde tijdens de Slag bij Warns op 26 september 1345. De Franse koning noemde hem de woedende gek. Maar niemand noemt hem als de man die Amsterdam in 1342 stadsrecht gaf. Behalve dan André Hirs, woordvoerder van het Amsterdams stadsarchief.

Michael Veling: "Ze hadden plotseling allemaal iets tegen die 13de juni, zo onverbrekelijk en klip en klaar verbonden met het 7de eeuwfeest van de stad."
Het Parool op 13 juni: "Burgemeester en wethouders hebben een geniale uitweg gevonden: 2 juli is het Amsterdamdag. Begin van een traditie, is de bedoeling. De datum slaat nergens op, met als voordeel dat je er ook geen ruzie over kunt krijgen."

Veling: "De Amsterdamdag werd gecastreerd van haar historische ballen. Schandalig dat het ambtenarenproject 'Wij Amsterdammers' waar voor de gemeente ook al eens 5 miljoen euro had uitgetrokken, ook met het geld wat was vrijgemaakt voor 13 juni 2006 aan de haal is gegaan."

Op de historische dag van het zevenhonderdjarig bestaan van de stad Amsterdam klopte in elk geval bij één Amsterdammer het historisch hart op de juiste plaats.

Michael Veling toog naar Utrecht om een bloemetje te leggen op het graf van bisschop Guy van Avesnes.

In de Almanak

Calendarium

Agenda met de leukste uitgaan-tips

Ramadan en andere islamitische feesten

De geschiedenis van de Almanak.

De geschiedenis van de Enkhuizer Almanak.

Amsterdam gebruikt ten onrechte een Keizerskroon in haar stadswapen.

De History of Holland, zowel in het Nederlands als Engels.

De lijsten van de Amsterdammer Almanak

Help ons doorgaan

MokumTV wordt niet gesubsidiëerd. Steun MokumTV voor het te laat is: Bankrekening 43.46.97.435 tnv Stichting Mokum Plus Amsterdam.