To the  MokumTV-shop!
Jacques Brel: Het laatste nieuws - Brel vertalingen - Brel in Amsterdam - Hiva Oa

 

Polynesisch Markiezeneiland Hiva Oa

hiva oaJacques Brel belandde uiteindelijk op de Markiezen. De uit 14 eilandjes bestaande eilandengroep is het verst verwijderd van elk continent op aarde.

Als er een plek op aarde was waar Brel ongestoord dacht te kunnen leven, dan waren het wel de Markiezen Eilanden.

Ze vallen uiteen in een noordelijke en zuidelijke groep. Ooit was de plaats waar Brel zich zou vestigen de administratieve hoofdstad van de Markiezen. Zetel van de Administrateur d'Etat, een afgevaardigd ambtenaar van de ongeveer 1500 km verder gelegenop verblijvende Hoge Commisaris van de Franse Republiek in Frans Polynesie te Papeete . Een min of meer regelmatige verbinding over zee met de hoofdstad van Tahiti arriveert na zo'n 6 dagen varen in Hiva Oa. De administrateur en zijn staf verhuisden van Hiva Oa naar het meer noordelijke eiland Nuku Hiva.

Op het in 2008 naar Jacques Brel vernoemde vliegveldje van Hiva Oua land 4 keer per week een toestel van Air Tahiti uit Papeete. Na slecht 3 uur en 45 min. vliegen.

Hiva Oa heeft 320 km² indrukwekkende bergen, doorkliefd door schitterende valleien waar nog wilde paarden leven. Volgens de legende zou de op het 175km noordwest van de Tahitiaanse hoofdstad Papeete gelegen eiland Huahine vereerde godheid Hiro (afgebeeld met een gigantische penis) oorspronkelijk op Hiva Oa gebivakeerd hebben.

Op het oude zeekerkhof van Atuona liggen niet ver van elkaar de graven van zanger Jacques Brel en schilder Paul Gauguin.

Er is een reconstructie van het "Maison du Jouir", waar de schilder heeft gewoond en een Segalen-Gauguin-museum en een gedenksteen als hommage aan Jacques Brel. Naast Guaguin en Brel kwam ook Herman Melville (Moby Dick)op Hiva Oa terecht. Hij sprong bij Nuku Hiva van het schip in 1842 en schreef Typee op Hiva Oa. Robert Louis Stevenson verbleef hier zes maanden en deed verslag in The South Seas. Jack London schreef zijn South Sea Tales hier en Brel componeerde zijn laatste werken op Hiva Ova

Bergpaden brengen je tot bij de mooiste archeologische sites, zoals het uitzonderlijke Puamau, bewaakt door de grootste Tiki's van Polynesië. Talloze wandelingen naar watervallen, bergtoppen en riviertjes waar naar hartelust kan worden gebaad. Een daguitstap per boot naar het buureiland Tahuata met het aardige dorpje Hapatoni.

De zuidelijke groep, geclusterd rond Breleiland Hiva Oa heten in het Tahitiaans Te Fenua Enata (Het Land van de Kerels). Naast Hiva Oa bestaan de Zuidelijke Markiezen uit de eilanden Fatu Uku, Tahuata, Moho Tani (Motane), Terihi, Fatu Hiva en Motu Nao (Thomasset Rock).

Al deze eilanden behoren tot Frans Polynesië en zijn dus een onderdeel van Frankrijk. EEG-ingezetenen hoeven, in tegenstelling tot Amerikanen en Canadezen, bij aankomst geen borg te storten ter waarde van een retourticket.

Kava

De kavawortel bevat een groot aantal psycho-actieve stoffen. Kava (Piper methysticum) is een heester die al sinds de oudheid wordt geteeld op eilanden in de Stille Oceaan als genot- en geneesmiddel. Een half uur na het drinken van de bereide kava begint de werking die circa twee uur aanhoudt. De effecten worden omschreven als een gevoel van welbehagen. Je kunt helder denken en hebt een verhoogde behoefte om te praten of te zingen en dansen. Kava dempt de angsten. Het kalmeert en veroorzaakt spierontspanning en slaperigheid. De effecten zijn circa acht uur na inname geheel verdwenen.
De slaap die volgt op gebruik van kava wordt ervaren als verkwikkend. Bij ontwaken zijn geen effecten meer voelbaar, er is geen gevoel van katerigheid. In het Westen zijn veel mensen gebaat met een natuurlijk middel tegen stress en angst, dat bovendien geen nadelige neveneffecten heeft.

De kavaplant maakt geen tot zeer weinig vrouwelijke bloemen, die bovendien geen vrucht geven, zelfs wanneer zij handmatig worden bestoven. De soort kan zich daardoor niet geslachtelijk voortplanten en wordt doorgaans vermeerderd door stekken.

Net als bij de aardappel wordt alleen de wortel gebruikt. De kavawortel bevat een groot aantal psycho-actieve stoffen. De bladeren en stengels zijn zeer giftig en kunnen ernstige leverschade veroorzaken. Omdat op winst belusten producenten de hele plant in hun producten verwerkten, onstond er begin van deze eeuw bezorgdheid over de veiligheid van het gebruik van commerciële kavaproducten. Meerdere malen werd ernstige leververgiftiging gemeld, waarbij bij enkele personen leverfalen optrad, na het gebruik van supplementen met kavaextract waarin ook het giftige loof werd verwerkt. meer

Franse taal of Markiesiaans

Het Markiesiaans is een Polynesische taal van de austronesische familie.
Het Markiesiaans wordt onderverdeeld in het reo enana, gesproken in het noord-westen van de archipel, en het reo enata (mannentaal), gesproken in het zuid-oosten.

Le marquisien fait partit de l'ensemble Reo m?’ohi, qui désigne l'ensemble des langues de Polynésie française.

Outre le marquisien, cet ensemble inclut les langues et dialectes suivants :

  • le tahitien (ou reo tahiti), la langue de l'archipel des îles de la Société.
  • le paumotu (ou reko pa’umotu), la langue de l'archipel des Tuamotu qui comprend sept variantes dialectales ;
  • les langues des Australes (reo rapa, rurutu, tubuai, rimatara, raivavae) ;
  • le mangarévien (ou reo mangareva) aux îles Gambier.

Le marquisien se distingue nettement du tahitien (50 % d'intercompréhension, lexique similaire entre 45 et 67 %) ou du paumotu (29 %) .
Le paumotu est une proche parente des langues polynésiennes de Polynésie orientale, dont notamment le maori des Îles Cook, le maori de Nouvelle-Zélande, le rapa nui (langue de l'île de Pâques), et plus particulièrement l'hawaïen dont il serait un des principaux ancêtres.
Depuis la délibération n° 2000-19 APF du 27 janvier 2000 portant création de l'Académie marquisienne, il a été créé par l'Assemblée de la Polynésie française, une institution culturelle dénommée Académie marquisienne - "Tuhuna ’Eo Enata". Sa mission est notamment de sauvegarder et d'enrichir le marquisien.
La Délégation générale à la langue française et aux langues de France considère le marquisien comme une « langue de France ».

Frans en Tahitiaans zijn de officiele talen en beide worden veel gebruikt. Als je geen Frans kwaakt, leer dan even wat Tahitiaans. Volgens Brel was het de meest erotische taal op aarde "en zeker wat schrijven betreft aanzienlijk efficienter dan het Frans."
Het Tahitiaans alfabet heeft namelijk slechts dertien letters: de klinkers a, e, i, o en u en de medeklinkers f,h,m,n,p,r,t,v waarvan de h wordt uitgesproken als sh wanneer voorafgegaan door de letter i of wordt gevolgd door een o. De r wordt op Hiva Oa rollend uitgesproken.

hallo – ia orana
tot ziens– nana
welkom – maeva
dank je– mauru'uru
geen probleem!– aita pe'ape'a
hoe gaat het met je? – eaha te huru?
goed! – maita'i
proost – manuia

huis – fare
bank – fare moni
kerk – fare pure
postkantoor – fare rata
ziekenhuis – fare ma’i
winkel – fare toa

dokter – taote
politie – muto’i

man – tane
vrouw – vahine
kind – tamarii

ja – e, oia
nee – aita

kein – iti
groot – nui

feest – tamaaraa

ochtend – poipoi
avond – ahiahi

Polemic in the French media

Five recorded songs that the legendary Belgian singer made for his final album he decided not to include. For 25 years since his death, everyone has respected his dying wishes, when those tracks have been made public in a special anniversary collection. The polemic in the French media revolves around the decision by Brel's widow to release the recordings, supposedly for the profits.

Places had a lot of resonance for Brel (a major Ionarts theme), and his evocations of the crazy spirit of a city like Bruxelles or the windswept plains of Le plat pays, both from 1962, are beautiful tributes to his native Belgium. The lines that end Brel's song Les Marquises, inscribed on the monument on Hiva-Oa, are among the most touching that he ever wrote, at the moment when he was suffering with terminal cancer:

Lees White Shadows in the South Seas, by Frederick O'Brien


L'hommage des Marquises
à Jacques Brel

Notre envoyé spécial à Atuona (Île d'Hiva Oa, Marquises), Thierry Vigoureux

Miche Brel dépose une couronne de fleurs sur la tombe tandis que les jeunes filles de l'école Sainte-Anne chantent «Quand on a que l'amour». L'instant est poignant et plusieurs officiels ont du mal à cacher leurs larmes.
Miche Brel, l'épouse du chanteur, est venue se recueillir pour la première fois depuis trente ans sur la tombe de Jacques Brel. L'île d'Hiva Oa a célébré à sa façon son «homme à l'avion».

Le 9 octobre 1978, Jacques Brel décédait des suites d'un cancer du poumon qu'il trainait depuis trois ans. Il passa la fin de sa vie à Atuona sur l'île d'Hiva Oa aux Marquises, un archipel perdu à 1 500 km au nord de Papeete. Pilote privé depuis 1964, le chanteur utilisa en Polynésie un bimoteur Beechcraft Twin Bonanza avec lequel il rendit service aux populations enclavées de cette France du bout du monde. Parmi ses dernières volontés figurait la création d'un aéro-club aux Marquises pour permettre aux jeunes d'avoir accès aux carrières aéronautiques. Il avait entrepris les premières démarches avant de mourir. Grâce à une équipe animée sur place par Serge Lecordier et, en métropole, par Gérard David de Dassault Passion, l'aéro-club voit le jour. Le premier avion, un monomoteur ST 10, est baptisé ce 9 octobre à la date anniversaire de la mort de Brel en présence d'Yves Jégo, secrétaire d'Etat chargé de l'outre-mer. L'aéroport est rebaptisé «Hiva Oa-Jacques Brel», portant le nom d'un homme comme seulement cinq autres en France. Deux jours de festivités se déroulent aux Marquises autour du chanteur et de sa passion pour l'aviation.

Miche sur la tombe de Jacques Brel

Très alerte malgré ses 82 ans, Miche (Thérèse), la seule épouse officielle de Jacques Brel, s'est recueillie quelques minutes sur la tombe de son mari seulement accompagnée de deux amis au cimetière marin d'Atuona. Cette visite discrète est intervenue peu après son arrivée sur l'île et volontairement avant les cérémonies officielles du 9 octobre, date anniversaire du décès. Très émue, Miche a déposé une couronne en forme de cœur. Elle explique : «J'ai accepté de venir, pour la première fois en trente ans, parce qu'il y a la création de l'aéro-club Jacques Brel et parce que l'aéroport va porter son nom. Je suis là pour Brel l'aviateur. C'était la grande passion de Jacques».

La cérémonie officielle en présence d'Yves Jégo, secrétaire d'Etat chargé à l'outre-mer, a été aussi très poignante. Plusieurs officiels ont eu du mal à retenir leurs larmes quand les jeunes filles pensionnaires de l'école Sainte-Anne ont chanté «Quand on a que l'amour». Puis Philippe Callens, un pilote-chanteur-élu en Picardie, a entonné a capella «Aimer», enfin Joseph Kaiha, ministre de la culture de Polynésie, a terminé par «Les Marquises».

Le Figaro 10/10/2008

CRITICI OVER DE BREL

Brel door Mohamed e-Fers, uitgeverij Mets en SchiltHier wat meningen over de Brel-biografie van Mohamed el-Fers.

NRC HANDELSBLAD
Mohamed el-Fers´ Brel ... is het alleen al waard om gelezen te worden omwille van de hilarische reconstructie van Brels laatste optreden in Nederland.

MUZIEKKRANT OOR
Dit Brelverhaal is goed gedocumenteerd en het leest als een trein. El-Fers is gefascineerd door Brels geschop tegen zere benen en is ongetwijfeld ook een groot liefhebber van diens muziek.

OPSCENE
De kwaliteit van dit boekje staat boven elke kritiek. De manier waarop El-Fers de jeugd en de carrière van Brel schildert doet ademloos lezen. Goed gekozen informatie wordt telkens als een stukje van een grote puzzel gepresenteerd. Zo ontstaat langzaam een duidelijk beeld van deze rasartiest.

HET PAROOL
Mijn aardigste boekje van het afgelopen jaar is Jacques Brel van de Nederlandse schrijver Mohamed El-Fers...een fascinerende mini-biografie van de flamingant die hij niet was...

TROUW
El-Fers schrijft met plezier en hartstocht over Jacques Brel en je leest zijn boek in gestrekte ganzepas door.

LE JOURNAL D'ETAT
Ondanks het essay van Johan Anthierens is en blijft ´Brel´ van Mohamed el-Fers tot op heden de enig echte Brel-biografie in de Nederlandse taal. Gaat De passie en de pijn op de eerste plaats over Anthierens zelf, Brel van El-Fers is onmisbaar als u enige kennis over deze Vlaamse zanger wilt opdoen.

VRIJ NEDERLAND
De beginnende Brel-liefhebber die een biografie zoekt kan beter terecht bij Brel van Mohamed el-Fers...het is, anders dan het boek van Anthierens, mooi geïllustreerd. El-Fers is geen literaire stuntvlieger als Anthierens, maar schrijft buitengewoon helder en prettig, geeft de hoofdlijnen van Brels leven en maakt veel werk van Brels verhouding met Nederland.


ADVOKATEN FONDATION INTERNATIONAL JACQUES BREL
Berenboom•Sukennik•Schneebalg•Gilles•Tallon•Dufrene

A V O C A T S
Rue de Florence 13
B-1000 Bruxxelles

Brussel, 26 februari 1999

Mijne heren,

Huidig schrijven wordt u gericht in mijn hoedanigheid van raadsman van de Fondation Internationale Jacques Brel.

Mijn cliënte overhandigt mij de biografie van Jacques Brel, geschreven door dhr. Mohamed El-Fers en eenvoudigweg getiteld "Brel"....Mijn cliënte heeft helaas vastgesteld dat dit werk vele onnauwkeurigheden en weglatingen bevat, waarvan ik mij veroorloof u enkele voorbeelden op te sommen...

(korte selectie uit de 5 pagina´s lage lijst van grieven van cliënte, red.)

...de foto van Mevrouw Brel en Mevrouw Bamy die elkaar omhelzen geeft een verkeerd beeld weer van de werkelijkheid van hun relaties...de beschrijving van de activiteiten van de Fondation Jacques Brel is voorbijgestreeft en in ieder geval onjuist...de gegevens met betrekking tot de toestemming die dient gevraagd te worden om werken van Jacques Brel op te nemen zijn onvolledig en misleidend...de geboortedatum van Mevrouw Chantal Brel is onjuist...de voornaam van de neef van Jacques Brel is onjuist...dhr. Jouannest was geen "geweldenaar"...het geciteerde interview is niet in een Brusselse televisiestudio afgenomen..Jacques Brel heeft nooit een huis doen bouwen...

...deze vele, soms grove fouten, schaden de eer, de reputatie, de herinnering en het privé-leven van Jacques Brel.

Tevens dient de lichtzinnigheid benadrukt te worden waarme de auteur uittreksels van bestaande interviews citeert, onder andere van Mevrouw France Brel, zonder de bron te vermelden...erger nog, de Fondation Internationale Jacques Brel wordt door dhr. El-Fers bedankt op het einde van zijn boek, terwijl de auteur nooit mijn cliënte gecontacteerd heeft nog een van haar vertegenwoordigers ontmoet heeft. Mijn cliënte kan niet aanvaarden dat zij op verkeerde wijze in een boek wordt geciteerd, waardoor de indruk wordt gewekt dat zij het boek zou goedkeuren...behoud mijn cliënte het recht voor om alle gerechtelijke procedures in te leiden teneinde haar rechten te vrijwaren, onder andere tot terugtrekking van het boek van dhr. El-Fers en tot vergoeding van de door haar geleden schade. Ik wenste uw aandacht hierop te vestige,

Gelet op zijn inhoud, wordt huidig schrijven u verstuurd zonder enige nadelige erkenning en onder voorbehoud van alle rechten, waaronder het recht om vergoeding voor het door mijn cliënte geleden nadeel te vorderen.

Ik teken,
hoogachtend
Voor Alain Berenboom,
Eric Jooris


BRELVUUR LAAIT OP IN STEENSTRATE

Brel door Mohamed e-Fers, uitgeverij Mets en SchiltDe uitgever was het geheel eens met de wettelijke vertegenwordiger van de weduwe en dochters Brel. Niet alleen hun eer, maar ook die van het tot dan toe gerenommeerde uitgevershuis Mets & Schilt was ernstig beschadigd. Dat ondanks uitgebreide redactie de geboorte van een dochter van Brel 1 dag te vroeg stond vermeld, kon nog worden afgedaan als een 'zetduiveltje'. Maar de verkeerde voornaam van een neef van Jacques publiceren... laat staan foto's publiceren die een heel verkeerd beeld geven over de werkelijkheid van de relatie van mevrouw Brel en haar mans laatste liefde, dat ging ook de uitgever te ver. Deze ging direct en onverlet in op de eis "tot terugtrekking van het boek". De week nadat het werk uit de handel was genomen, werd het voor vernietiging door oud papierhandel Dieudonné opgekocht. De restpartij werd medio augustus 1999 in het Belgische Steenstrate verbrand.

Een nieuwe vermeerderde Vlaamse druk, waarin ook de opmerkingen en grieven werden verwerkt van mevrouw Brel en haar dochters, verscheen in 2003. In België bij Roularta Books (Knack Trends), in Nederland opnieuw bij Mets & Schilt.
KOOP NU ON LINE


NRC HANDELSBLAD
BREL HIELD VAN ZWANSEN door HENK VAN GELDER
`Mijn cliënte heeft helaas vastgesteld dat dit werk vele onnauwkeurigheden en weglatingen bevat', schreef de advocaat van de weduwe van Jacques Brel in 1999 aan de uitgever van het boekje Brel van Mohamed el-Fers. 's Mans brief wemelde van de spelfouten en protesteerde soms tegen interpretaties waarover de meningen kunnen verschillen, maar vermeldde ook zaken die inderdaad niet bleken te kloppen: een foutief geboortejaar, een verkeerde locatie en andere details. Prettig dus, dat er – nu alom het 25ste sterfjaar van de chansonnier wordt herdacht – een herziene, uitgebreide uitgave is verschenen onder de titel Jacques Brel.

In hoeverre El-Fers de boze weduwe tegemoet is gekomen, vermeldt hij niet. De onnauwkeurigheden zal hij ongetwijfeld hebben hersteld, maar zo te zien heeft hij zich niet met huid en haar aan de erven overgeleverd. Het beeld van de man die er voortdurend vriendinnen op nahield en toch de band met zijn vrouw nooit volledig verbrak, is intact gebleven – met begrip voor beide kanten. Hooguit valt El-Fers te verwijten, dat hij er niet iets dieper op is ingegaan. Over het type dat mannenvriendschappen boven alles stelt, en rusteloos op vrouwen jaagt zonder te weten hoe hij met hen moet omgaan, is meer te zeggen dan hij doet. Al was het maar door er de liedteksten van Brel zelf op na te pluizen.

Veel analyse valt in zo'n beknopt boekje echter niet te verwachten. Eigenlijk is het meer een reportage dan een biografie. Karig in zijn bronvermeldingen, maar compact genoteerd en met een scherp oog voor sprekende details. Zoals de passage over het Brusselse metrostation Jacques Brel, vlakbij de fabriek van Nijverheidskartonnage Vanneste & Brel. Wrange symboliek, want daar had de pas getrouwde Brel als zoontje van de baas zijn eerste baantje, en daar besloot hij met slaande deuren weg te lopen uit de burgermanswereld.

Vaak weet El-Fers in weinig woorden heel wat te vertellen – bijvoorbeeld over het zwanzen, een blijkbaar Brussels soort pestkopperij dat in deze puntige beschrijving een groot deel van Brels oeuvre typeert. Maar ook blijft hij soms in de opsomming steken. `Op 18 november 1966 laat Jacques zich voor de Nederlandse televisie interviewen door Mies Bouwman', staat ergens. Meer niet, geen nadere bijzonderheden, een overbodige mededeling.

Vpro-gids 18-04-2003 met coverstory van Brel-biograaf Mohamed el-Fers.In sneltreinvaart komen leven en werken van Jacques Brel (1929-1978) voorbij, zo snel dat de hoofdpersoon alweer bijna dood is voordat de lezer kan beginnen met hem mee te leven.

Extra aandacht besteedt El-Fers aan de keren dat Brel in Nederland was, inclusief het mooie verhaal over een tv-optreden in 1964 voor de VPRO. De zanger was woedend; eindelijk had hij zich ontworsteld aan het café-circuit en nu stonden de camera's in een horecagelegenheid.

Het verhaal dat Brel tenslotte met een kwaaie kop in de auto naar huis ging zitten, met op zijn schoot een grote kaas die de VPRO hem cadeau had gedaan, zal ik niet gauw vergeten. In zijn eerdere boekje schreef El-Fers nog, dat deze unieke uitzending niet bewaard was gebleven. Inmiddels zijn de opnamen teruggevonden en op een zondagochtend in april weer uitgezonden....

Brel hield van zwanzen
NRC Handelsblad vrijdag 11 juli 2003
VPRO GIDS 18 april 2003
In deze Vpro-gids week een coverstory van Brel-biograaf Mohamed el-Fers.

Bestel Brel van Mohamed el-Fers nu on-line


Adamo over Brel:
'Hij verhief het chanson tot de adelstand'

'De tedere tuinman van de liefde.' Zo omschreef Jacques Brel ooit die andere grote zingende Belg: Salvatore Adamo. De twee zagen elkaar regelmatig. 'Maar concurrenten zijn we nooit geweest.'
'Ik vergeet nooit de eerste keer dat ik Jacques Brel zag', zegt Salvatore Adamo. 'Hij trad op in Jemappes, waar ik woonde. Ik zat op de middelbare school en had de volgende dag drie examens. Ik loog tegen mijn vader dat ik bij een vriend ging studeren en trok stiekem naar het concert. Ik zat er met mijn schoolboeken op schoot en ben nog nagebleven voor een handtekening. 's Nachts heb ik voor elk vak op goed geluk een paar hoofdstukken geleerd. Puur toevallig kreeg ik mijn vragen net uit die delen. Ik haalde het maximum van de punten. Brel heeft me toen geluk gebracht.'

'Toen ik zelf zanger werd, hebben onze paden elkaar regelmatig gekruist. Op de vooravond van mijn eerste concert in de grote Parijse chansontempel Olympia kreeg ik zelfs nog een aanmoediging van hem. Wees eerlijk, wees trouw aan jezelf en je pakt ze in. We zijn elkaar blijven ontmoeten. Toen ik een impresario nodig had, heeft hij mij die van hem aangeraden. Toen ik een advocaat nodig had, nam ik die van hem.'

'Concurrenten zijn we nooit geweest. Daarvoor verschilde ons repertoire te veel. Mijn liedjes waren makkelijker en lagen eenvoudiger in het gehoor. Ze zaten in de jukeboxen. Zijn liedjes waren voor de echte chansonliefhebbers, die zijn teksten in schriftjes schreven.'

'Ik bewonder hem omdat hij de kracht heeft gehad om het podium vaarwel te zeggen en zich ook aan die beslissing heeft gehouden. En ik benijd hem zijn kracht als vertolker én de kwaliteit van zijn teksten. Die zijn van een zeldzame rijkdom. Elke tekst verdient het om gelezen te worden zonder de muziek. Het is pure poëzie. Ik ben tot het einde zijn leerling gebleven.'

'Natuurlijk had ik veel van zijn liedjes graag zelf geschreven. Het zijn meesterwerkjes. Ik ben klein, vergeleken bij zijn liedjes. Er werd vaak op het chanson neergekeken. Wel: Jacques Brel is erin geslaagd om het chanson tot de adelstand te verheffen.'
www.standaard.be donderdag 09 oktober 2008


'Hij was een en al liefde'
Jean-Claude Calon deelde met Brel het podium

In '67 ziet Jacques Brel in New York de musical 'De man van La Mancha'. Hij is zo onder de indruk dat hij besluit een eigen versie te maken. Jean-Claude Calon stond met hem op de planken. 'Ik ben er nog altijd trots op.'

'Ik was net afgestudeerd aan het conservatorium toen ik hoorde van de audities', vertelt Jean-Claude Calon (66), die als zanger en acteur later zou werken met grote Fransen als regisseur Bertrand Tavernier en componist Michel Legrand. 'Ik vergeet onze eerste ontmoeting nooit. Jacques Brel, stelde hij zich voor toen hij op me afstapte. Alsof ik niet wist wie hij was.'

'Mijn stem is te horen op de plaatopname van de musical, en na de Parijse première verving ik Robert Manuel in de rol van Sancho Panza. Zo zijn Brel en ik bevriend geraakt. Ik heb in die periode vaak met hem gedineerd, in een kleine bistro bij Les Halles. Ik herinner me onze conversaties over onze jeugd, en hoe die ons nooit verlaat. Toen snapte ik dat niet zo goed, nu wel. Alles wat je doet, heeft met je jeugd te maken. Hij heeft me veel over het leven geleerd. Voor een jonge zanger zoals ik was hij een godsgeschenk.'

'Op een dag nodigde hij me ook uit voor een vliegtuigtochtje. We vliegen naar het Ile de Ré en gaan daar dineren, zei hij. Het werd uiteindelijk Blois, waar we gegeten hebben op de luchthaven. (glimlacht) Maar goed, ik voel me geprivilegieerd dat ik zulke momenten met hem heb mogen beleven.'

'Bewonderaars vond hij maar niets. Op een dag werden we op straat lastiggevallen. Een fan besprong hem haast. Mijn zonnebril is bij het gedoe gesneuveld. De volgende dag lag er een nieuwe Ray-Ban in mijn kleedkamer. Van Jacques. Ik heb 'm nog steeds.'

'Een icoon zijn, interesseerde hem niet. Hij wou dicht bij de mensen staan. Er is ook altijd sprake van gewone mensen in zijn liedjes. Natuurlijk had hij ook zijn kleine kantjes, maar hij was vooral een en al liefde.'

'Als zanger heb ik immens veel van hem heb geleerd. Hoe je de woorden zegt, bijvoorbeeld. En hoe essentieel het is om alles te geven wat je in je hebt. Zo deed hij het ook. Te veel zelfs.'
www.nieuwsblad.be donderdag 09 oktober 2008


 

 

 

 

 

 

EEN FRAGMENT

Fragment uit de Brel-biografie van Mohamed el-Fers.

Kort na zijn moeders dood zal Jacques Brel nog één keer een tv-optreden geven in Nederland. Brel is dan op het hoogtepunt van zijn roem. Een krankzinnige tijd. De toen 30-jarige Vpro-regiseur Warrie van Kampen laat in Het Parool weten 'weg te willen uit de kille studio' en Brel 'in een andere sfeer te willen brengen dan waar men gewoonlijk televisieprogramma's maakt'.

Van Kampen roemt een week voor het optreden het publiek van 'dichters, schilders en andere kunstenaars' die tot het vaste meubilair van café het Huis met de Pilaren in het centrum van Bergen' horen. Warrie van Kampen, zelf afkomstig uit Bergen, noemt het 'een heel fijn publiek met een warme belangstelling voor de chansons van deze Frans-zingende Belg'. Ook Jacques zelf zou 'zelf erg gelukkig' zijn geweest met het idee hem in een Bergense kunstenaarskroeg te laten optreden. Warrie van Kampen beweert er in Parijs met Brel over te hebben gesproken.

De zanger komt uit Italië, zijn groep wordt rechtstreeks uit Canada aangevlogen. De volgende dag zal het gezelschap in Madrid spelen. Brel is al woedend om wat hem in Rome geflikt werd. Hij moest in een tv-show Le plat pays playbacken. Om verder geen bijgeluiden te veroorzaken hadden ze hem daar een gitaar met touwtjes in de handen gedrukt. In principe zong Brel alles live.

Laaiend over de Romeinse verneukerij van zijn publiek kwam hij in het Noord-Hollandse kunstenaarsdorp aan. Daar werd Brel nog kwaaier toen hij merkte dat hij in een eetcafé moest spelen. Vpro-regiseur Van Kampen had hem voorgespiegeld dat Bergen 'het allerbeste publiek' zou hebben. Met mensen in de zaal die, in tegenstelling tot Avro-publiek, wèl Frans zouden verstaan.

Wie zitten er met Philipsoorbellen te pronken op de voorste rij? De stokdove plaatselijke helden 'Ome Jany' Adriaan Roland-Holst en Antonie van Kampen.

Om eventuele taalproblemen van toute-Bergen te ondervangen, houd Ernst van Altena een sjieke inleiding. Had hij beter in gebarentaal kunnen doen, want zijn stem gaat verloren in het serviesgerinkel. Ernst moet zijn tekst later in de studio overdoen.

Van Altena: 'Het restaurant had de boter uitgebraden. Het bezoeken van het gratis toegankelijke en door de Vpro betaalde concert hadden ze verbonden aan de verplichte afname van een exclusief diner.'

Brel als achtergrondmuziekje bij gebraden reerug, kikkerbillen en zeetongetjes: 'Ik ben geen kroegzanger, dat ben ik al jaren niet meer. Ik hoor in een zaal te staan, en dan halen ze me hier in de provincie om in zo'n kuttent voor dove ouwe taarten op te treden.'

Na afloop zwoer Brel luidkeels dat hij 'nooit meer in Nederland een tv-programma zou maken'. Als de chansonier zijn honorarium krijgt uitbetaald, smijt hij dit woedend op de grond. Snerend dat die 'kloteklappers van de Vpro' het maar in hun reet moesten stoppen of anders aan het Rode Kruis moesten schenken.

Van Altena: 'Jojo bukte zich om de twaalfduizend gulden op te rapen en in zijn binnenzak te proppen. Voor zijn vertrek ontving Brel van de Vpro ook nog een enorme, platte kaas. Jojo zat aan het stuur van de zwarte DS, met naast zich een tierende Brel met die kaas op z'n knieën.' Brels tirade stopt pas als Van Altena afscheid neemt en in plaats van het gebruikelijk Bon voyage, Allors Jacques, bon frommage zegt.

Het concert is één keer uitgezonden, begin juni 1964. De banden leken verloren te zijn gegaan bij de Vpro-paleisrevolutie van 1969. Alles dat uit de tijd van de dominees stamde kon niet interessant zijn. Het leek er op dat de eeuwig noodlijdende omroep ook deze telerecordings wiste om de banden opnieuw te kunnen gebruiken. Dat bleek gelukkig niet het geval. Iemand was zo helder het complete concert van Brel (54 minuten en 29 seconden) naar het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid te brengen. Daar lag het 38 jaar onopgemerkt te verstoffen in het archief, want de band stond op " een oud kaartsysteem".

Eind 2002 werd de band teruggevonden.

Klik hier voor de MokumTV winkel

Istanbul de reisgids

Jacques Brel biografie

Encyclopedie Hollandse Heiligen

MariaBode online

Mevlana Rumi biography

Lourdes Travelguide

 

meer Brel

 

 

 

Laatste Brelnieuws