dossier MokumTV EERHERSTEL VOOR GREET HOFMANS
  Amsterdam     Home     Email  

 
 

MARGARETHA (GREET) HOFMANS
(23 juni 1894 - 16 november 1968)

Tussen 1948 en 1956 was Greet Hofmans zeer goed bevriend met koningin Juliana. Midden in het tijdperk van dreigende confrontatie tussen Oost en West ging Juliana zich actief inspannen voor een vreedzame wereld! Dat kwam echtgenoot Berhard vanwege reeds ontvangen smeergelden uit de Amerikaanse oorlogsindustrie niet goed uit. Dus werkte de prins werkte nauw samen met de Amerikaanse geheime dienst aan het scenario voor de eliminatie van Juliana.

De koningin werd eerst internationaal belachelijk gemaakt met het door Berhard zelf verzonnen verhaal over Rasputin-achtige taferelen met mejuffrouw Hofland op Paleis Soestdijk. Trix was al in de startblokken gezet om op de door haar zo felbegeerde troon te springen. Buitenlandse bladen stonden bol over mejuffrouw Hofmans en de op hande zijnde machtsgreep van Benno en Trix. In Nederland werd de import van deze bladen verboden en elk gerucht glashard door de regering ontkent. Toch waren de plannen al in een dusdanig stadium dat er een isoleercel voor Juliana was gereserveerd in de Ursula-kliniek te Wassenaar. Want Juliana zou plat worden gespoten en in een psychiatrische inrichting verdwijnen.

Het liep echter anders en het laatste woord over de affaire Hofmans is nog niet gezegd. Dat bleek op 25 oktober 2001 tijdens het symposium "Greet Hofmans: Adviseur achter de Troon" in Felix Meritis. Als eerste sprak daar Lambert Giebels. Hij schreef een lijvige biografie over minister-president Beel, en verteld wat hem overkwam toen hij met toestemming van prins Bermhard dacht inzage te kunnen krijgen in het Rapport van de Commissie Beel over de affaire Hofmans.
(MokumTV uitzending 216)

De Nederlandse Rasputin

Het kwam Berhard goed uit om van Greet Hofmans de Nederlandse Rasputin te maken. In werkelijkheid propagandeerde de verlichte Mokumse vrouw niets meer of minder dat de sleutel tot alle geluk in de aanvaarding van je eigen lot lag. Haar boodschap was niet anders dan die der grote soefi's als bijvoorbeeld de mysticus Mevlana Rumi, stichter van de orde van de Draaiende Derwishen.
Greet Hofmans maakte een diepe indruk op mensen . In een interview met Isha Meijer zegt F. Weinreb:
"Voor die Open veld -bijeenkomsten van Greet Hofmans heb ik ook opgetreden. Ik vond die beweging een beetje erg zweverig, maar Greet Hofmans zelf een merkwaardige wijze vrouw. Als ze met mij sprak, was ze zeer helder, maar wanneer ze bij voorbeeld met Udink converseerde, niet. Udink was echt een adept van juffrouw Hofmans. Net als de bankier Pierson en Mijnssen van de verzekeringsmaatschappij Providentia. Toen Udink minister werd, belde Pierson Mijnssen op met de woorden: Greet zit in het kabinet!"

In hetzelfde werk herinnert echtgenote mevrouw Weinreb:
"Mijn man sprak een keer voor die Open veld-beweging van Greet Hofmans. Vierhonderd mensen, waar de koningin bij was, ja -hoewel, ik weet dat niet meer zo precies; misschien wel, misschien niet. En juffrouw Hofmans had erop gestaan dat ik mee zou komen. Ik wilde eigenlijk niet. Ik had er zo'n verdriet van, dat de mensen bij die Open veld-bijeenkomsten geen joden waren.
Maar goed, ik zat daar, en toen zag ik opeens tot wie hij werkelijk sprak. De Bühne steeg, en ik wist: hij spreekt tot zijnsgelijken -en allen die de eer te beurt valt om onder de druppels van zijn woorden te zitten, hebben hun verdienste.
Greet Hofmans was zeer gesteld op de gedachtenwereld van mijn man. Hier schrijft Greet Hofmans mij in een brief:
Lieve mevrouw, Het is alweer zo lang geleden dat u en ik zo’n mooi contact mochten hebben. Het was weer een grote verrassing die u mij bezorgde, en ik ben er zeer blij mede. Het was als een bezegeling op het bezoek, dat eigenlijk geen bezoek is te noemen, maar een ontmoeting in de geest van het onvolprezen Chassidisme, zoals het in wezen zal zijn als de Messias-verwachting, die dan zwijgend zijn werking heeft en niet aflaat te werken tot het de mens voorgoed bezielt. Het was een avond, waar de lichtglans als bij voorbaat van was vastgesteld.

Voor die lezing stelde men mij aan juffrouw Hofmans voor. En ze werd vuurrood. Ik weet niet waarom. Even later zag ik haar in het openbaar spreken, en ik dacht: Grote hemel, die vrouw moet ik meenemen naar huis, en in bed stoppen; die moet gewoon verwend worden. Een paar weken daarna al, kwam ze bij ons thuis. Ooit heb ik tegen haar gezegd: U laat de mensen niet meer bidden. Iedereen gebruikte haar toch tot en met. U moet alles voor ze oplossen, zei ik. En ineens zag ik haar grijze haar als koren worden, en ik wendde mij af, want ik was bang dat het, wanneer ik langer bleef kijken, een vlam van vuur zou worden. En zij stiet uit: Laat Hij het dan maar Zelf doen! Laat Hij het dan maar Zelf doen!
Later begreep ik hoe gemeen ik was geweest; want ik zag toen in, dat ze al die mensen als onmondige kinderen op schoot nam -dat dàt juist haar grootheid was."
Uit interviews met Isha Meijer (ISBN 90 204 2653 2)

Dankzij Greet Hofmans wist Koningin Juliana zich te ontwikkelen tot een zelfdenkende vrouw die een eigen mening kon vormen over zaken als oorlog en vrede. Dit zeer tegen de zin van haar millitairistisch ingestelde prins-gemaal generaal Bernhard, die er bijna in slaagde zijn vroiuw kalt te stellen door haar gek te laten verklaren.

Discussieer mee op het Hofmans-board

Van eenvoudige huize...

Margaretha Hofmans werd op 23 juni 1894 in de Amsterdamse Vinkenstraat geboren als dochter van Fredrik Hermanus Hofmans, los werkman, en Hermania Penner. Haar vader verdiende een magere kost met uiteenlopende baantjes. Hij was een tijdje bootwerker aan de De Wittenkade, maar hij nam alles aan en was niet te beroerd om als sjouwer emplooi te vinden, Het gezin van vier kinderen had het zeker niet breed. Een van de weinige versetjes uit haar jeugd was koninginnedag. Sinds 31 augustus 1889, de verjaardag van Prinses Wilhelmina, werd voor het eerst Prinsessedag gevierd, de voorloper van Koninginnedag. Het kon de plaatselijke oogstfeesten vervangen, die aan het einde van de zomer overal werden gehouden. Na het overlijden van Koning Willem III in 1890 werd de eerste echte Koninginnedag gevierd. Omdat Koninginnedag ook de laatste dag was van de traditionele schoolvakantie, werd het vooral een feestdag voor de kinderen. De viering van de dag kreeg in 1902 een extra impuls nadat Koningin Wilhelmina ernstig ziek was geweest. Greet is dan zes jaar. Het bericht van Wilhelmina's herstel werd met grote vreugde ontvangen en zorgde ervoor dat de viering van Koninginnedag een echt volksfeest werd in het nabij de Vinkenstraat gelegen Westerpark..
Terwijl haar broer en twee zusters de kans kregen een beroep te leren, moest zij, als oudste, vroeg uit werken gaan. Eerst als dienstbode aan de Jacob Catskade en later bij confectieatelier `Atex', waar zij uiteindelijk op de ontwerpafdeling terechtkwam.

Greets moeder was een van de eerste Nederlandse leden van de Theosofische Vereniging. Samen met Greet was ze een vurig bewonderaarster van madame Blavatsky, de Russische clairvoyante die indertijd de Theosofische Vereniging had opgericht. In 1908 - ze was toen vijftien - werd Greet lid van de Lotuskinderen, de jongerenclub van de Theosofische Vereniging.

Toen haar moeder in 1914 een dwarslaesie kreeg, was het de verlegen Greet die de huishouding op zich nam. Haar moeder stierf in 1929, haar vader een jaar later. Greet wordt een trouw bezoekster van het Sterkamp in Ommen, waar ze opviel door 'zeer dicht tegen Krishnamurti aan te kruipen'.

Onder haar vrienden en kennissen telt ze soefi's, rozenkruisers, vrijmetselaars, antroposofen, astrologen en spiritisten. Een mislukte verloving en de vroege dood van haar lievelingszuster, in 1936, deden Greet Hofmans in zichzelf keren. Het zijn vooral de mystiek aangelegde mensen waarbij Greet zich thuisvoelt.

Sterkamp Ommen - Landgoed Eerde
Meteen na het verlaten van het station Ommen en het oversteken van de drukke weg Ommen-Lemele vullen de oude hooilanden je blikveld en vertelt meer dan alleen het naambordje Bergweg dat je hier een stuwwal uit de ijstijd 'bestijgt', de Besthmenerberg. Het is een heuvel (32,7 m) met een verhaal. De Indiase wijsgeer Krishnamurti kreeg in 1924 met zijn 'Orde van de Ster van het Oosten' deze heuvel op het landgoed Eerde geschonken van de baron Van Pallandt, die net als vele andere volgelingen geloofde dat Krishnamurti de reïncarnatie van Jezus was. De nieuwe wereldleider had op de berg een eigen meditatielaantje en liet een openluchtthea-ter bouwen, waar massa's mensen tijdens 'Sterkampen' hun licht kwamen opsteken. Na vijf jaar hield Krishnamurti het voor gezien: hij vond dat de leden van de orde zich te veel aan persoonsverheerlijking overgaven, terwijl de theosofie juist van mensen vraagt je eigen pad te kiezen. Hij hief de orde op en gaf het landgoed in 1931 weer terug aan de baron. Maar de basis voor Ommen als theosofische trekpleister was gelegd en tot in augustus 1939 hadden de jaarlijkse Sterkampen plaats. In de Tweede Wereldoorlog werd het Concentratiekamp Ommen (Arbeitslager Erika) waar gevangenen onder leiding van de Amsterdamse Lagerführer Karel Lodewijk Diepgrond en zijn Nederlandse SS-bewakers zwaar werk moesten verrichten en velen onder afschuwelijke omstandigheden omkwamen. Het perronnetje is gesloopt, de sporen zijn gewist, nu ligt er de riante camping Resort De Arendshorst (Arendshorsterweg 3a, 7731 RC Ommen, tel. 0529 - 453 248).

Tijdens de Duitse bezetting maakten Hofmans idealistische instelling en haar machteloosheid ten aanzien van de manier waarop de Duitsers de joden behandelden haar wanhopig.
Greet voelt zich geroepen ieder lijdend mens onvoorwaardelijk te helpen. Ze is actief in de voedselvoorziening en spant zich in voor onderduikers.

Exler

In deze oorlogsjaren kreeg Greet contact met J.W. Kaiser, die zich geheel had overgegeven aan het occulte en het paranormale en lezingen gaf over zingevingsvraagstukken.

Begin 1946 gebeurt met Greet Hofmans wat eeuwen eerder met de Perzische mysticus Mevlana Rumi gebeurde. Zij hoort de stem van haar `Meester', die haar tot zijn werktuig zal maken om de lijdende mensheid te helpen. In de Thora heet het: En God bedacht hem. Dat ervoer ook Greet Hofmans en wist ze ineens wie zij werkelijk was. Een gezant. Ze wist ook dat er geschreven staat dat wie Hij liefheeft, Hij kastijdt. Dat uitverkoren zijn ook de strijd om recht, om waarheid inhoudt. Was het bij Rumi de ruwe zwervende derwish Shams ed-Din Tabrizi, bij Greet Hofmans manifesteert zich de geest van een zeven jaar eerder overleden kippenfokker, M.J.J. Exler genaamd.

Exler was op de Veluwe wijd en zijd bekend vanwegen zijn mystieke gaves. Aan het begin van de 20ste eeuw had hij een litterair meesterwerk in de stijl van de 80ers, Levensleed, gepubliceert. Een roman over de sexuele emancipatie van homosexuele jongeren. Later begon Exler een kippenfokkerij op antroposofische grondslag en mag hij de grondlegger van de biologische landbouw worden genoemd.Naar aanleiding van een artikel van René Zwaap in De Groene Amsterdammer over deze Hollandse Shams ed-Din Tabrizi schreef Bredenhoff een biografie over Exler onder de titel Occult licht op Greet Hofmans.

Exler had de laatste tien jaar van zijn leven doorgebracht op het Hattemse landgoed `Molecaten' van W.J. baron van Heeckeren. Exler overlijd in 1939 in Amsterdam nadat hij door een tram wordt aangereden.

Greet Hofmans stelt zich open voor de boodschappen en opdrachten van de overleden vriend van Kaiser. Deze herkent in Greet de geestelijke erfgenaam van Exler. Hoe bizar Exlers opdrachten ook, Greet voerde ze zonder te aarzelen uit.

Via Kaiser kwam zij terecht in zgn. 'hogere' kringen met interesse voor de spirituele wereld en eind 1946 met de redactie van het esoterische tijdschrift Cosmisch Licht, gevestigd in villa `Windekind' te Hattem. In de voetsporen van Exler, die hier tijdens zijn leven regelmatig te gast was geweest, gaat ook Greet in de weekends op bezoek in de villa. Waar ze algemeen erkenning geniet als Exlers medium. De genodigden – onder wie nogal wat maatschappelijk gegoeden – zijn diep onder de indruk van de gaves van Hofmans.

Villa Windekind Hattem
Voor Hattem vanaf Zwolle bus 90 richting Apeldoorn. Na 15 minuten uitstappen. Heeft u meer info? Mail het ons!

In de loop van 1947 geeft Greet haar baan bij `Atex' op en verhuist van Amsterdam naar het Hattemse landgoed `Molecaten', waar

Exler had hier tien jaar van zijn leven doorgebracht als gast van W.J. baron van Heeckeren, telg uit een met de koninklijke familie bevriend geslacht, die in januari 1950 particulier secretaris van koningin Juliana zou worden. Door allerlei wonderbaarlijke tussenkomsten, die werden toegeschreven aan haar magische krachten, had Hofmans de gunst van de Van Heeckerens verworven.

Op `Molecaten' ontdekt Greet dankzij de ingevingen van Exler dat ze in staat is paranormaal mensen te kunnen genezen. Veel mensen vinden baat door haar rustgevende optreden.

Molecaten
Landgoed Molecaten, Koeweg 1, 8051 PN Hattem. Camping geopend van 29 mrt tot 1 oktober. Vanaf Zwolle bus 90 richting Apeldoorn. Na 15 minuten uitstappen in Hattem Zuid. Volg de VVV-bordjes richting Molecaten en u bent in zo'n tien minuten bij de Koeweg 1. Indien u meer informatie wilt over dit kampeerterrein, dan kunt u het beste contact opnemen met De heer F. Muilwijk op telefoonnummer 038-4447044.

In Hattem organiseert Greet ook gespreksgroepen, waarop vooral mensen uit de gegoede stand afkomen. Haar activiteiten blijven niet tot Hattem beperkt. In korte tijd verspreidt haar faam zich over het gehele land, overal wordt ze gevraagd haar boodschappen uit te dragen.

Het is een universele boodschap. Omdat het de toegang tot haar boodschappen voor veel mensen gemakkelijker maakt als ze deze niet toeschrijft aan de kippenfokker, besluit Greet begin 1948 om niet langer Exler maar Christus te danken voor haar doorgevingen.

Hierdoor krijgt Greet ook een entree bij de koninklijke familie, waar een zekere belangstelling voor het paranormale en een hang naar het mystieke al eeuwen lang aanwezig is. Waarschijnlijk geschiedde haar introductie door generaal Koot of W.C. graaf van Rechteren Limpurg uit Dalfsen. Beiden behoorde tot haar volgelingen en waren vertrouwelingen van prins Bernhard.

Marijke Christina

Toen de ernstige oogafwijking van de in februari 1947 geboren prinses Marijke (de latere prinsesselijke zangeres Christina) niet door medisch ingrijpen te verhelpen bleek, kwam de gedachte op dat `juffrouw Hofmans' – zoals zij in kringen van haar volgelingen heette – wellicht uitkomst kon bieden. Eind 1948 heeft de kennismaking van Greet Hofmans met het koninklijk paar plaats. Maar ook zonder Marijkes oogkwaal had het wel heel vreemd moeten lopen als Juliana en Greet Hofmans elkaar niet hadden ontmoet. Ze leken voor elkaar bestemd.

Juliana kon het onmiddellijk goed met Greet Hofmans vinden. Sociaal en ethisch bevlogen als zij was, kreeg de Koningin groot respect voor deze bijzondere vrouw, die een rotsvast vertrouwen in een betere wereld uitstraalde. Als de mensen maar de kans zou worden gegeven om in harmonie en vrede met elkaar om te kunnen gaan.
In Hofmans' optreden – onbaatzuchtig, eenvoudig en dienstbaar aan de mensheid – herkende Juliana veel van haar eigen idealen. Beide vrouwen hadden een warme, moederlijke uitstraling, beiden lieten zich leiden door oprechte, eerlijke gevoelens en natuurlijke krachten, beiden waren fysiek en mentaal sterke vrouwen en bereid offers te brengen om eerlijkheid stand te doen houden.

Juliana doet vaak een beroep op haar. Regelmatig reist Greet op en neer tussen Hattem en Soestdijk, soms op het paleis of in de omgeving logerend.

Paleis Soestdijk te Baarn
Amsterdamsestraatweg 1, 3744 AA Baarn.
Bus 73 vanaf station Baarn of 70 vanaf station Hilversum. Uitstappen halte Colenso, Baarn.

Het contrast van de serieuze Hofmans met de nogal losse levensstijl van playboy Bernhard was scherp. Alleen daarom al belastte haar aanwezigheid in Juliana's directe omgeving de verhoudingen aan het hof.

Toen het in 1951 minder goed ging met haar gezondheid, verhuisde Greet Hofmans van Hattem naar Baarn, dichtbij Soestdijk dus. Zij nam haar intrek bij het met Juliana bevriende echtpaar Mijnssen-s'Jacob te Baarn, in een speciaal voor haar bij hun huis geplaatste caravan.

Villa Mijnssen te Baarn
Grenzend aan de tuin van Paleis Soestdijk aan de Baarnseweg. Heeft u meer info? Mail het ons!

Vermoedelijk raakte Berngard reeds in de 2e helft van 1951 bij de transacties met Peron vertrouwd met (voor die tijd nog onbekende) begrippen als 'steekpenningen' en 'smeergeld'. Ongetwijfeld stond de Prins der Nederlanden aan de wieg van de financiele normvervaging in het Hollandse zakenleven.

Juliana is haar tijd enige decenia vooruit als zij in deze periode van oplopende spanning tussen Oost en West serieus de mogelijkheden van de `Derde Weg' overweegt. Juliana is wars van al dat millitaire wapengekletter waar Bernhard – een overtuigde NATO-aanhanger- zo dol op is. Juliana laat zich niet gek maken door al die anti-communistische propaganda en stelt zich terecht critisch tegenover de NATO op.

Met name de moeder van Bernhard, barones Armgard von Sierstorpff-Cramm, is des duivels wanneer zij merkt dat de invloed van haar zoon over regeringsaangelegenheden tanende is. Dat komt allemaal door Die Rasputin. En wat moet ze bij de conferenties die vanaf 1951 door Kaiser worden georganiseerd op het door prinses Wilhelmina beschikbaar gestelde jachtslot Het Oude Loo bij Apeldoorn. Behalve Juliana en haar moeder Wilhelmina is ook Greet Hofmans altijd van de partij. Of beter gezegd, Greet is aanwezig. Ze verstaat nauwelijks iets van de discussies van de internationaal vooraanstaande gasten die veelal in het Frans vraagstukken over vrede en gerechtigheid vanuit een filosofisch perspectief behandelen.

Jachtslot Het Oude Loo bij Apeldoorn
Er is een directe waterverbinding tussen Hattem en Het Loo, het Apeldoorns-Dierenskanaal. Het eerste gedeelte Hattem-Apeldoorn kwam in 1829 gereed. In tegenstelling tot paleis Het (Nieuwe) Loo, dat sinds 1984 een museum is, is jachtslot Het Oude Loo stevig in bezit van de Oranjes, die er regelmatig adelijke gasten ontvangen en jachtfeesten houden. Alleen als gast van Hare Doorluchtige Majesteit mag je deze gwijde plek bezoeken. Het gewone volk zal zich tevreden moeten stellen met een verre blik op dit voor de esetorie zo belangrijke kasteel. Dat is alleen mogelijk vanaf het dak van het museumpaleis (uitsluitend toegankelijk op woensdagen in juli en augustus) of vanuit de tuin van Het Oude Loo (alleen toegankelijk in april en mei).
De tuin van Het Oude Loo is in april en mei uitsluitend toegankelijk via de kassa van het museumpaleis Het Nieuwe Loo (Koninklijk Park 1 Apeldoorn). Entree f 12,50 met toeslag van f 2,50 voor de tentoonstelling en f 5,- parkeerkaart per auto/motor. Dagelijks 10.00-17.00 uur, behalve maandag. Infotel 0555 77 24 00

De manier van leven van Bernhard, zijn uniformgeilheid, zijn buitenechtelijke kinderen en affaires, zijn gesjoemel met rechtse dictators, het wordt de koningin allemaal te veel. Juliana wil scheiden.

Bernhard moet er niet aan denken zijn onbezorgde prinsenleventje op te geven. Hij geeft Greet Hofmans overal de schuld van. Die 'toverkol' zou zijn vrouw behekst hebben. Hij eist van Juliana dat ze het contact met Greet verbreekt. Juliana weigert. Hij dreigt alle geheimen van paleis Soestdijk in de publiciteit te gooien. Zo weet Bernhard te bereiken dat Hofmans geen onderdak meer op Soestdijk zal worden verleend.

Ondertussen zette Greet haar helende werkzaamheden voort, onder andere vanuit een Amsterdamse dansschool aan de Overtoom, waar ze regelmatig sessies hield.

Dansschool Overtoom in Amsterdam
Heeft u meer info? Mail het ons!

En de nabijgelegen

Bosboom Toussaintstraat in Amsterdam
Heeft u meer info? Mail het ons!

Haar faam blijft niet beperkt tot Nederland. In 1954 brengt zij bijna het hele jaar in Venezuela door.

Venezuela
Heeft u meer info? Mail het ons!

Ondertussen ontstaat onder regie van prins Bernhard wat uiteindelijk zou uitmonden in de Hofmans-affaire. Bernhard misbruikt Greet Hofmans om zijn eigen vrouw internationaal in diskrediet te brengen.

Alleen door haar zou Juliana er plotseling vredelievende pacifistische ideeën op na houden. Hetgeen natuurlijk funest is voor de vele vrienden van Bernhard in de oorlogsindustrie. Bernhard houd Greet ook direct verantwoordelijk voor de dreigende koninklijke scheiding.

De op 29 juni 1911 te Jena geboren oudste zoon van graaf Bernhard senior en de (eerder gescheiden) Armgard, baronesse von Sierstorpff-Cramm. Al als kind wordt Bernhard door kwalen en lichamelijke ongelukken achtervolgd. Op 29 juli 1913 kreeg hij zo'n ernstige keelaandoening dat voor zijn leven werd gevreesd; hij werd geopereerd en moest een halfjaar door een buisje ademen waardoor zijn praten wazig werd. Hij wordt door zijn moeder en haar 'companion' Alexis Pantchoulidzew, "Tschuli" (een potente Poolse paardenknecht) opgevoed. Pa was zelden thuis vanwege zijn grote voorliefde voor oorlog en het leger. De Poolse paardenknecht drillt Berhard keihard. Hij moet uitblinken, beter zijn dan een ander, onder alle omstandigheden winnen en kansen met beide handen aangrijpen. Bernhard wordt vanwege zijn ziektes ontzien en zijn moeder heeft hem nooit tot de orde geroepen. Tot de orde worden geroepen was voor Bernhard tot op hoge leeftijd op elk nivo een volkomen onbekend verschijnsel.

Over de jaren van 1931 tot 1937 (zijn laatste jaren als Duits staatsburger) is weinig meer bekend dan dat hij in die jaren lid was van Hitlers Fliegersturm en de Reiter-SS en voor AG Farben werkte..

Duivelse Bernhard

In 1952 viel het de Amerikaanse correspondent Daniel Schorr op dat er diep binnenskamers een conflict tussen Juliana en de regering, met name minister van Buitenlandse Zaken Stikker, woedde. Niet de steekpenningen en de smeergelden van Bernhard, nee, men had moeite met de vredelievende toespraken die Juliana dat jaar, middenin de Koude Oorlog, op een reis door de VS uitsprak.

Schorr schrijft in zijn memoires dat het hem was opgevallen dat Juliana's redes `onwereldse, pacifistische en neutrale toonzettingen inhielden'. Voor het Congres sprak ze over `Oost-Europese landen die zich op eigen defensie concentreerden'. Amerikaanse topambtenaren liepen de rillingen over de rug. Een hoofdartikel in Het Parool (van oprichter Pieter 't Hoen, pseudoniem voor Frans Goedhart) bekritiseerde Juliana onder de kop `A Queer Country' en sprak er de regering op aan.
Die kritiek was zo ongewoon dat Schorr op onderzoek uitging. Hij had twee solide bronnen: Eleanor Roosevelt, weduwe van de president en vriendin van Juliana, die Hofmans' bijeenkomsten op het Oude Loo had bezocht waar Juliana van harte aan deelnam. Eleanor vroeg Juliana direct met deze `onzin' te stoppen, `maar zij kon haar niet overtuigen'. Baron van Heeckeren van Molecaten, secretaris van de koningin en Hofmans-adept, zei: `Zij is alles voor ons.' Schorrs vragen lekten uit, en hij kreeg het verzoek prins Bernhard te ontmoeten in hotel Vieux Doelen in Den Haag. Schorr over die ontmoeting: `De prins zette een fles Scotch op tafel en gaf – zo hij zei – opening van zaken.'

Hotel Vieux Doelen in Den Haag
We konden het hotel niet meer traceren. Heeft u meer info? Mail het ons!

Bernhard, aldus Schorr in zijn memoires "Staying Tuned: A Life in Journalism" (Pocket books USA), had Hofmans naar eigen zeggen zelf naar het paleis gebracht omdat Juliana niet over de oogaandoening van Marijke kon heenkomen. Maar er ontstond een conflict toen zijn scepsis over haar gaven voor Hofmans aanleiding waren te beweren dat Bernhard haar kuur dwarsboomde, hetgeen haar contact met God stoorde.

Schorr schrijft dat hij zich wel afvroeg waarom de prins hem dit alles vertelde, vooral omdat er van enige suggestie om dit gesprek als off the record te beschouwen geen sprake was. Integendeel. De prins, zo constateerde hij, zou een publicatie juist verwelkomen. Opvallend is dat Schorr zich kennelijk nimmer heeft afgevraagd of Bernhards verhaal wel juist was. Tot een publicatie kwam het echter niet.

Bernhard trachtte later het verhaal via zijn vriend de Britse journalist Sefton Delmer, wiens Daily Express eveneens weigerde Berhards verhaal te brengen. Officieel omdat de advocaten van de krant er bezwaar tegen zouden maken. Maar in 1954 speelde Delmer het verhaal op zijn beurt door naar Claus Jacobi van Der Spiegel, die zich van Haagse bezwaren niks aantrok en de Bernhard-bom op 16 juni 1956 liet ontploffen.

In 1995 was het MokumTV die melding maakte dat de redactie van Der Spiegel had toegegeven dat niemand minder dan Bernhard zelf destijds de bron was van het sensatieverhaal over de relatie Hofmans-Juliana. 'Zwischen Königin und Rasputin', zo luidde de titel van het cover-verhaal, dat als strekking had dat koningin Juliana volledig in de ban was van een geheimzinnige gebedsgenezeres. Het blad sprak van 'een affaire, uit een obscuur bijgeloof ontsprongen, die in het atoomtijdperk de binnenlandse politieke stabiliteit van een Navo-staat bedreigt'.

Inplaats van openheid van zaken te geven deed het kabinet-Drees er alles aan het niet bestaande schandaal te mystificeren. Het greep onmiddellijk naar een importverbod van het betreffende weekblad.
De koningin was tot in het diepst van haar ziel getroffen door dit verraad van haar op macht belustte prins-gemaal en haar oudste dochter.

Dertien dagen nadat 'Der Spiegel' het Berhardverhaal publiceerde en overal behalve in Nederland verhalen worden gepubliceert over een op hande zijnd aftreden van Koningin Juliana ten gunste van Beatrix en een scheiding tussen Juliana en Bernhard geeft minister-president Drees een persconferentie. Alles wordt glashard ontkend.
'Juliana en Bernhard voelen zich teleurgesteld en gegriefd over publikaties in het Duitse weekblad Der Spiegel en enige Britse dagbladen waarin gesteld wordt dat een gebedsgenezeres, Greet Hofmans, politieke invloed op de koningin zou hebben', heet het.

Terug naar 1952. Schorr bezoekt Greet Hofmans en is waarschijnijk de enige die ooit een diepgaand interview met haar heeft gehad. De Raspoetin-achtige intrige, met op de achtergrond het Oost-Westconflict, zou in Life Magazine wereldkundig worden gemaakt, eind september van dat jaar. Maar Schorr kwam onder zware druk te staan: hoge ambtenaren wezen hem op de gevaren van een crisis in de monarchie, bedreigden hem met intrekking van zijn verblijfsvergunning, en – een nieuw detail in de kwestie, dat Schorr voor het eerst vermeldt – er werd hem ook duidelijk gemaakt `dat als ik het verhaal introk ik er financieel niet slechter op zou worden'. Op een Luxemburgse ministerraad nam minister Beyen hem terzijde en smeekte hem niet te publiceren. In New York las een ambassaderaad hem een diplomatieke notitie voor waarin Bernhard erop aandrong zijn gesprek bij nader inzien als off the record te beschouwen. Schorr kreeg dat alleen te horen, het stuk mocht hij niet lezen. Schorr publiceerde vooralsnog niet. In 1955 werd hij verheven tot officier in de orde van Oranje-Nassau, wat later is gezien als beloning voor zijn stilzwijgen over de affaire.

Schorr beschrijft een privé-etentje met `mijn vriend' Lou de Jong, directeur van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie en druk schrijvend aan zijn levenswerk, De Geschiedenis van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. `Je bent een vriend van Nederland, je kunt dit niet doen', hield De Jong hem voor. `Je tast de grondvesten van onze monarchie aan en wordt dan gezien als vijand, niet alleen van de regering, maar ook van het volk.' Laat in de nacht telegrafeerde Schorr de redactie van Life het stuk in te trekken. Het antwoord was vreemd: men deed dit `met genoegen' en het honorarium mocht hij houden. Twintig jaar later hoorde Schorr dat het stuk al geschrapt wàs toen hij het introk. Dat was gebeurd door de uitgever van Time en Life, Henri Luce, die zich op een diner in Rome – waar zijn vrouw Claire Luce ambassadeur was – liet ompraten door de vrouw van de Nederlandse ambassadeur Han Boon, die betoogde dat publicatie de NAVO zou destabiliseren. Boon was trouwens dezelfde die hem eerder had gedreigd zijn verblijfsvergunning te laten intrekken.

Hoofdredacteur K. Volkuil van het Vrije Volk reageerde verontwaardigd op de publicaties: “Wij hebben deze verhalen in een Duits weekblad en daarna in enige Engelse bladen gelezen en een gevoel van weerzin niet kunnen onderdrukken. Er is onbeschaamd gefan taseerd en schaamteloos gelogen.”

Alle Nederlandse hoofdredacteuren worden door de minister/president op het matje geroepen en kregen te horen met geen woord over deze zaak te schrijven. Waar de meeste lafbekken zich keurig aan hielden. Slechts enkele journalisten in Nederland hebben geweigerd deel te nemen aan deze vrijwillige zelfcensuur. Zij maakten deel uit van de Buitenlandse Pers Vereniging. Zij vonden dat de vrijwillige zelfcensuur het wezen van de persvrijheid aantast. Ook het Persbureau Associated Press in New York liet Nederland weten niet mee toe doen aan deze ongeschreven regel. De New York Times berichtte over de ‘vrijwillige muilkorving’ van de Nederlandse kranten.

In het boek Tegels Lichten haalde journalist H.J.A. Hofland in 1972 genadeloos de zweep over de autoriteitenvrees van deze lafaards die zich journalisten durven te noemen. De hoofdzaak van hun arbeid, schreef hij in het hoofdstuk 'Greet Hofmans en de Pers', bestond uit "een gesmeerd flikflooien, een onovertroffen gekwijl".

Uiteindelijk stemde Juliana in met het gezeur van de regering om een discreet onderzoek door een commissie van wijze mannen toe te staan. De wijze mannen werden oud-ministers Beel en Gerbrandy, en de voorlaatste gouverneur-generaal van Nederlands-Indië, A.W.L.Tjarda van Starkenborgh Stachouwer. Juliana had om een onafhankelijk onderzoeksteam gevraagd dan deze Bernhard-lakeien van de Commissie Beel.

In december 1998 onthulde MokumTV de ware redenen waarom Berhard via de internationale pers dit schandaal uitlokte. Zo hoopte hij een scheiding met koningin Juliana te kunnen voorkomen, door haar in een psychiatrische kliniek (Ursula te Wassenaar). Zo dacht hij gedaan te krijgen Beatrix, die zojuist achttien was geworden, op de troon te krijgen en zijn eigen positie te versterken. Maar het driemanschap komt op vrijdag 24 augustus 1956 met een communiqué. Een kort persbericht met de mededeling dat de commissie haar werkzaamheden tot volle tevredenheid van koningin en prins had afgerond en beide het volste vertrouwen in de toekomst hadden.

Enige tijd later werd dit bericht "van zeer bevoegde zijde" dat de zommissie "zeer waardevolle adviezen" hadden gegeven betreffende de 'Greet Hofmans-affaire'. Deze waren vervat in een drietal conclusies.

Hare Majesteit moest voorgoed alle banden met mejuffrouf Hofmans verbreken.
Zogenaamd uit landsbelang volstond het niet alleen dat Juliana gedwongen werd plechtig te beloven totaal te breken en nooit meer contact te hebben met haar vriendin en goede raadgeefster Greet Hofmans.

Met haar moesten ook enige hofdignitarissen van Soestdijk verdwijnen. De wegzuivering van de belangrijkste figuren in de hofhouding van de koningin, waaronder Juliana's persoonlijke secretaris baron W.J. Heeckeren van Molecaten, inclusief diens echtgenote en moeder, drie intimi van de koningin sinds haar prilste jeugd.

De tweede conclusie was dat Juliana niet langer zou mogen deelnemen aan conferenties op het Oude Loo.

De derde conclussie betrof het verraad van dochter Beatrix aan haar moeders gedachtegoed. De commissie begrijpt dat het beste is dat Trix vertrekt van Soestdijk. De kroonprinses beveelt een universitaire studie aan en Trix betrekt een woning op het Leidse Rapenburg 45.

In de wandelgangen werd Trix als 'Koho' aangeduid. Bernhard ontruimt de gezamelijke ruimtes em verblijft, als hij thuis is, gescheiden in zijn eigen vleugel op paleis Soestdijk. Hij wraakt zich door er voor te zorgen dat als persoonlijk secretaris van zijn vrouw J. van der Hoeven wordt aangesteld. Een man met een NSB-verleden en zeer geschikt om Juliana te bespioneren.

Ook al had Greet Hofmans geen toegang meer tot de koninklijke familie, haar praktijk leed er niet onder. Tot aan haar dood kende zij erkenning in uiteenlopende kringen. De salonwagen in Baarn bleef de uitvalsbasis, totdat zij in 1964 met de familie Mijnssen-s'Jacob terug naar haar geboortestad Amsterdam verhuisde.

Tragisch dieptepunt in de affaire was het obscure verkeersongeluk van mej. Hofmans. Die op 16 november 1968 in Amsterdam overleed en werd begraven op Zorgvlied.

René Zwaap en Mohamed el-Fers 2001

Begraafplaats Zorgvlied aan de Amsteldijk in Amsterdam
Op Zorgvlied liggen veel bekende Nederlanders begraven, waaronder Herman Heijermans, Annie M.G. Schmidt, Louis Bouwmeester en Fien de la Mar. Op Zorgvlied onderscheid het graf van mejuffrouw Hofmans (die eigenlijk helemaal niet begraven wenste te worden!) zich door de eenvoud tussen imposante praalgraven als het mausoleum van Carré en de Tempel van Dorrepaal. De plek waar Zij Rust wordt gemarkeerd door een simpele steen met haar naam en geboorte- en sterfdatum.

Greet Hofmans bij MokumTV

Ter gelegenheid van haar dertigste sterfdag herdacht MokumTV mej. Hofmans in haar uitzendingen van 16 en 30 december 1998.

Op donderdag 25 oktober 2001 bezochten MokumTV's René Zwaap en Mohamed el-Ferssamen samen met Frits Hofmans (neef van de zieneres) en diens vrouw het door Sdu Uitgevers en het Historisch Nieuwsblad georganiseerd symposium "Greet Hofmans: Adviseur achter de Troon" in Felix Meritis te Amsterdam. Sprekers waren Lambert Giebels (zijn bevindingen inzake het Rapport van de Commissie Beel), prof. dr G. Quispel (zijn ervaringen met Greet Hofmans tijdens sessies in aanwezigheid van Koningin Juliana en de Moeder des Vaderlands Wilhelmina op jachtslot Het Oude Loo), H.J.A. Hofland (zijn visie als journalist op de affaire) en journalist Friso Endt. Onder leiding van John Jansen van Galen was er tevens een forumdiscussie, waaraan naast Frits Hofmans ook diverse andere destijds direct betrokkenen zich lieten horen.

Bij MokumTV niet alleen aandacht voor het politieke aspect van haar optreden, maar ook aandacht voor de inhoud van de boodschappen van Greet Hofmans.

Heeft u meer info? Mail het ons! of Discussieer mee op het Hofmans-board.

Lees meer over Greet Hofmans in: 'De heilige Juliana' van René Zwaap in De Groene Amsterdammer van 3 juni 1998.

Klik hier voor het programma van MokumTV deze week

Appeltjes van Oranje

Elke uitzending van MokumTV eindigd koninklijk met de Appeltjes van Oranje van oranjoloog René Zwaap. De tekst van dit MokumTV-programma wordt wekelijks afgedrukt in De Groene Amsterdammer. René Zwaap werd in 2000 uitgeroepen tot 'journalist van het jaar' en is winnaar van de Gouden Mercuur.

MokumTV wordt niet gesubsidiëerd. Steun MokumTV voor het te laat is: Bankrekening 43.46.97.435 tnv Stichting Mokum Plus Amsterdam.

home | info@mokumtv.nl